Extracted PDF page text

Microsoft Word - FEDAY_NGUS_ASENA_ONLINE_ALLPARTS.doc

Machine-extracted derivative; not a transcript or translation. Reading order, spacing and characters have not been editorially verified. PDF page numbers are file positions, not printed page labels. No OCR has been added.

Open unchanged original PDF · Download unchanged PDF

Extraction status: extracted-unverified.

 - 1 - 
መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ Iዩ! 
- 1ይ ክፋል- ሰንበት, 26  ጥቅምቲ 2008 
 
መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ 
Iዩ!-  1ይ ክፋል- 2ይ ክፋል- 3ይ ክፋል-  4ይ ክፋል 
 ካቡU ናቡU ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርEስቲ ኣትየ ክጽሕፍ 
Eንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉEዞን፡ 
ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን 
ቤንጃንኩዝ፡ ብEለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ 
ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ'ቲ ከባቢ ኣመልኪተ 
ጹሑፈይ ከቕርብ Eንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ'ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ 
"መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ Iዩ!!!" ክብል፡ ላEለዋይ 
ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ 
ቃል Eምነ መሰረት ብምንባር Iየ።  Monday, 17 November 2008 
 
ኣብ'ዚ ቅንያትዚ፡ ንዓለምና ብፍላይ ከኣ ንሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ተዳወብቲ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪን፡ ካቡU 
ናቡU ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርEስቲ ኣትየ ክጽሕፍ Eንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት ሰሜን 
ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉEዞን፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ 
ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብEለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ 
ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ'ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ Eንከለኹ፡ 
ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ'ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ "መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና፡ 
ምቕንጣጥ I ዩ!!!" ክብል፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል 
ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል Eምነ መሰረት ብምንባር Iየ።  
 
"መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ Iዩ!" 
Eቲ፡ ኣብ ሞንጎ Eተን ክልተ ሓያላን ሃገራት፡ ኣመሪካን፡ ሕብረት ሶቭየት ነበር /ሩስያ/ን ዝነበረ፡ ናይ መን ዓብለለ 
ኣድዮሎጂካውን /ስነ ሓሳባዊን/፡ ፖለቲካዊን ቁጠባውን ነድሪ ዝወለዶ ምፍሕፋሕ፡ Eቲ ብፕሮስትሮይካ ዝፍለጥ 
ብሚካኤል ጎርቫቾፍ ዝተኣታተወ ለውጢ ዙሑል ኩናት ቅድሚ ምምጻU፡ ንገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝቖጻጸር 
ዝነበረ ዝዓበየ ሓይሊ Eቲ ኣብ ዲያጎ ጋርስያ ማEከላይ መደበሩ ገይሩ ዝነበረ፡  ብ5ይ ጭፍራ መራኽብ ዝፍለጥ፡ 
ብሪድ ኣድሚራል ጆን ላት ኣሌክስ ዝምራሕ ዝነበረ ሰራዊት ኣመሪካ Iዩ ነይሩ። 
ነዚ ከባቢ'ዚ ዝቆጻጸር ዝነበረ ናይ ሕብረት ሶቭየት ነበር /ሩስያ/ ሰራዊት ከኣ፡ ኣብ ደሴት ዳህላክ ዓስኪሩ ዝነበረ 
ኮይኑ፡ ብቺፍ ኣድሚራል ኪዮሎቪስኪ ሻሮቮክ ዝምራሕ ዝነበረ፡ ናይ'ቲ ብቀይሕ ነብሪ ዝፍለጥ ዝነበረ፡ ኣብ 
ገማግም ባሕሪታት ኩባ ዝዓስከረ ክፋል ሰራዊት Eዚ ሓይሊ ባሕሪ ሩስያ Iዩ፡ ምስ ሰራዊት ኣመሪካ፡ ምስ ናይ 
ክልቲU ወገን ዝዓጠቖ ኒኩለሳዊ ኣጽዋራቱ፡ ኣብ ሓለዋ ተፋጢጡ፡ ንዓለምና ኣብ ዘንጊ ተነቛቲ ናይ ጥፍኣት ቃና 
ዘፋጺያ ዝነበረ። 
 
ሕብረት ሶቭየት፡ በቲ ኣብ ዉሽጣ ዝተኣታተወ ናይ ኣመሪካን መሻርኽታን ስልዃታት፡ ካብ ሱራ Eዃ ክትዳኸም 
Eንተዘይከኣለት፡ ብመንገዲ ናይ'ቲ Eዋን Eቲ መራሒ ሕብረት ሶቭየት ዝነበረ ሚካኤል ጎርቫቾቭ ኣቢላ፡ ካብ 
መወዳEታ 1986 ከተተኣታትዎ ዝጀመረት Eሞ፡ ኣብ 1989 ዘተግበረቶ ብፕሮስትሮይካ ዝፍለጥ ፖለቲካዊ ለውጢ፡ 
ነቲ ሚዛን ሓይሊ ክልቲAን ሓያላት ሃገራት ቀይሩዎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንመድርኽ ህላዌ ጃላነት በሲU፡ ቀንዲ ሚዛን 
ሓይሊ ዓለማዊ ጉሎባይዘይሽን ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝዘንበለሉን፡ ዓለማዊ ፖሊሲ ጸጥታ ናይ'ዛ 
Eንነብረላ ዓለም ብIድ ኣመሪካ ዝሕንጸጸሉን መድርኽ ናይ ዝወደቐሉ ባብ ከፋቲ በሪ Iዩ ነይሩ። 
Eቲ ኣቐዲሙ ኣብ ደሴታት ዳህላክ ዓስኪሩ ዝነበረ ሰራዊት ሓይሊ ባሕሪ ሕብረት ሶቭየት ነበር /ሩስያ/፡ ኣቐዲሙ 
በቲ ኣብ ውሽጢ ሕብረት ሶቭየት ዘጋጠመ ናይ ለውጢ ማEበል ናይ Eዚ ማEከላቱ ክስሕብ ጀሚሩ Eዃ 
Eንተነበረ፡ ድሕሪ'ቲ ብማEከላይ ስለያ ኣመሪካ C.I.A.፡ ነተን ኣብ'ቲ Eዋን'ቲ ብናይ ሽU ክሊ ግዝኣት Iትዮጵያ 

 - 2 - 
ዝፍለጣ ዝነበራ ኤርትራን ትግራይን፡ ፖለቲካውን፡ ወትሃደራውን ምንቅስቓሳት ዘካይዳ ዝነበራ ውድባት፡ ኣብ ሜዳ 
ኤርትራ ንወትሃደራውያን መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ሜዳ ትግራይ ከኣ፡ ንወትሃደራውያን 
መራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ንምድኻም ስርዓት ደርግን ምፍርራስ ክሊ ዓባይ ግዝኣት ሕብረት ሶቭየት 
ኣመልኪቱ ዝተመጠወ ፖለቲካውን፡ ወትሃደራውን ስለያዊ ሓቤሬታ፡ ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ 
ኣፍዓበት መጥቃEቲ ከካይድ ክሕግዞ Eንከሎ፡ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከኣ፤ ኣብ Eንዳ ኣባጉና ዝነበረ 
ዝተራቐቐ ናይ ስለያ መራኸቢ መሳርሒ ዓጢቑ ንዝነበረ ሰራዊት ደርግን ሕብረት ሶቭየትን ንኸተጥቅE ኣኽIሉዋ 
Iዩ። 
ኣቕዲሙ ግን፡ ኣብ 1984 Eቲ ኣብ ሞንጎ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ዝነበረ 
ዝምድና ተበቲኹ ኣብ ዘይEረየሉ ደረጃ በጺሑ ብምንባሩ፡ ንማEከላይ መደበር ስለያ ኣመሪካ C.I.A.፡ ነዞም ክልተ 
ሓይልታት ኣራኺቡ ክሰርሕ ጸገም ከም ዝነበሮ ብምስትብሃል፡ Eቲ ከም Eንኮ ኣማራጺ ዝወሰዶ ናይ ስራሕ ሜላ፡ 
ንኽልቲOም መሻርኽቱ ብተናጸል ረኺቡ ሓበሬታU ክልግስ ስለ ዝነበሮ'ዩ፡ ከም መኽፈቲ ናይ'ዚ መሳልል'ዚ ኣብ 
ክፍላ ወርሒ 08/1987፡ ጡሉል ዝኾነ ወትሃደራዊ ስለያዊ ሓበሬታ ንኽልቲOም ወገናት ክልግስ ዝጀመረ። ከም 
ውጺIቱ ኸኣ፡ ልIሉ ከም ዝተገልጸ፡ ክልቲAን ውድባት ብተናጸል ናብ በሪ ዓወት ከሰጋግረን ዝኽEል በርቃዊ 
ወትሃደራዊ መጥቃEቲ ከካይዳ ዝበቕዓ። 
ድሕሪ'ዚ ክልተ ናይ ተናጸል ወትሃደራዊ መጥቃEቲ'ዚ፡ ላEለዋይ Eዚ ሕብረት ሶቭየት፡ ኣብ Iትዮጵያ ይኹን፡ 
ኣብ'ታ ከም ግዝኣታ ትፍለጥ ዝነበረት ኤርትራን ዝነበሮ ባይታ፡ በቲ ኣብ ውሽጡ ዘጋጥሞ ዝነበረ ምግምማEን፡ በቲ 
ኣብ ባይታ ኤርትራን Iትዮጵያን ዘጋጥሞ ዝነበረ ወትሃደራዊ ስEረትን፡ ድሮ ምሉE ብምሉE ክስሕብ ጀሚሩ 
ጥራይ ዘይኮነ፡ ዳርጋ ጠቕሊሉ ወጺU ብምንባሩ፡ ደርግ ጥራይ ዝባኑ ዝወጻሉ ሰዓት Iዩ ነይሩ Eንተተባህለ ምግናን 
ኣይነበረን። 
ኣመሪካ፡ ንህላዌ ሕብረት ሶቭየት ኣብ ክሊ ማያት ኤርትራ፡ ካብቲ ክትጻወሮ ዘይትኽEል ዝነበረት ምስ መስርሕ 
ህላዌ ወትሃደራዊ Eብለላኣ ኣተኣሳሲራ ትጥምቶ ብምንባራ፡ ነዚ ጉዳይ መዝሚዛ ኣብ ረብሓኣ ንምውዓል ብፍሉይ 
ኣጀንዳ ሒዛ Iያ ተንቀሳቒሳትሉ። ክንዲ ዝኾነ ኸኣ'ያ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ጥሪ 19/1989 ፡ 
ንመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን፡ መሪሕነት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን፡ ብመንገዲ ሓደ ናይ 
ቀርኒ ኣፍሪቃ ላEለዋይ ሓላፊ ስለያ ኣመሪካ C.I.A. ሪቻርድ ፎን ዳላስ፡ ኣብ ሱዳን ካርቱም ሆተል ሜሪድያን 
ንኽልተ መራሕቲ ናይ'ቲ ምንቅስቓስ፡ ካብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ናይ ሽU ዋና ጸሓፊ ተጋዳላይ Iሰያስ 
ኣፈወርቂ፡ ካብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከኣ፡ ናይ ሽU ዋና ጸሓፊ፡ ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ከተራኽቦም 
ዝኸኣለትን፡ ናይ ሓባር ወትሃደራዊ ሕንጻጽ ንኸካይዱን፡ ከም መበገሲ መድርኽ ጽንፈ ጽርግያ ናይ ዓወታቶም ከኣ፡ 
ብምምሕዳር መንግስቲ ኣመሪካ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ኣፍልጦ ክወሃቦም ክትፈቅድ Eንከላ፡ ኣብ ወትሃደራዊ 
ስሪሒታቶም ዘገልግሎም ስለያዊ መርበብ ሓበሬታ ከተስንቖም ምዃና ብምምብጻE፡ ንዳግማይ ርክብ ቆጺራ 
ዝተፋነወቶም። 
ከም ድምር ውጺIት ናይ'ቲ ምEባለ ኸኣ፡ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ ለካቲት 
05/1989፡ ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ ብሓደ ውሳኔ ክወጽE Eንከሎ፡ ብተመሳሳሊ መንገዲ ላEለዋይ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት 
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከኣ፡ ኣብ ለካቲት 17/1989 ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ብሓደ ውሳኔ ክወጺE ኪIሉ Iዩ፡፡ 
Eዚ ብተናጸል ዝመስል ግን ከኣ ንሓደ Iላማ ዝዓለመ ውጺIት ኣኼባ'ዚ፡ ንምልኣተ ስEረት ደርግ ዘቀላጥፍን፡ 
ንመሰል ነጻነት ኤርትራ ብዓበይቲ ናይ ዓለምና ሃገራት ተፈላጥነቱ ባብ ዝኸፍትን ኣብ ርEሲ ምንባሩ፡ ንብልሓት 
ምሕንጻጽ ስትራተጂካዊ ስልቲ  ወትሃደራዊ ዓብላልነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብቲ ዞባ ውን፡ ማEጾ 

 - 3 - 
ዝኸፈተ ኣብ ርEሲ ምንባሩ፡ ንስርዓት ደርጊ ንሞት ዝፈረደን፡ ንህላዌ ሕብረት ሶቭየት ኣብ'ቲ ዞባ፡ ናይ መወዳEታ 
ማEጾ ዝረገጠን 'ውን Iዩ ነይሩ። 
ድሕሪ Eዚ ናይ ክልተ ውድባት ላEለዎት መሪሕነታት ህጹጽ ኣኼባታት ከኣ፡ ኣብ ሚያዝያ 16/1989 ብመንገዲ 
ኣላይነት ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ነበር ጂሚ ካርተር፡ ንዳግማይ ግዜ ኣብ ሜሪድያን ሆቴል 
ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቅን፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ 
ወያነ ሓርነት ትግራይ ተጋዳላይ መለስ ዜናውን ዝተሳተፉዎ፡ ናይ ሓባር ወትሃደራዊ ሕንጻጽ ተሓንጺጹ Iዩ።  
ኣብ'ዚ ኣኼባ'ዚ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ብኣዝዩ ምስጡር መንገድን ኣብ ትሕቲ ናይ ሓደ ሰብ ኣፍልጦን ዝካየድ 
ርክባት ክምዘዝ Eንከሎ፡ ብወገን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከኣ፡ ብኣንጻሩ ኣብ ምክፍፋል ስራሕ ዘተኮረ 
ዘይምEኩል ኣሰራርሓ ዝኽተል ተሳትፎ Iዩ ነይሩዎ።  
ኣብ ምጅማር ናይ'ቲ ኣኼባ ኸኣ፡ ብወገን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ነቲ ስትራተጂካዊ ወትሃደራዊ 
ስሪሒታት ስለያ፡ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሞን ክመርሖ Eንከሎ፡ ብወገን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ከኣ ተጋዳላይ 
ሓየሎም፡ ተጋዳላይ ጻድቃን፡ ተጋዳላይ ክንፈ ገብረመድህን፡ ተጋዳላይ ኣሰፋ ገብሩን Iዮም ዝመርሕዎ ነይሮም። 
ርክብ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ነበር ጂሚ ካርተር ምስ ክልተ መራሕቲ ናይ'ቲ ቃልሲ፡ በዚ 
ዝተሓጽረ ኣይነበረን። ተደጋጋምን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታን ዝቐጸለ Iዩ ነይሩ። 
  
ክልቲAን ዉድባት ዘድሊ መምርሒታት ድሕሪ ምቕባለን ከኣ፡ ብፍላይ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ስርዓት ነቲ ስሪሒታት 
Eንቅፋት ከይከዉን ዓቢ ስግኣት ስለ ዝነበረ Eሞ ክEለ ስለ ዝነበሮ ኸኣ፡ ከም ሓያልን ዘይተርፍ ስራሕን ብፍሉይ 
ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ስለ ዝተዋህበ፡ ብመንገዲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ በቲ ቀንዲ ካብ 1979 
ጀሚሩ መሓዛ ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ ዝነበረ፡ ዶክቶር ሓሰን ኣልቱራቢ፡ ነቲ ኣብ ልEሊ መንግስቲ ካርቱም 
ዝካየድ ዊዲት Eልዋ መንግስቲ ንምትግባር ኣብ ምውዳድ ንኽጽመድ፡ ብመንገዲ መሓዝU ተጋዳላይ Iሰያስ 
ኣፈወርቂ መምርሒ ክዋሃቦ Eንከሎ፡ ንመደልደሊ ዝምድናታቶም ኣቐዲሙ ካብ ዝነበሮም ርክባት ወዱ ንዶክቶር 
ሓሰን ኣልቱራቢ፡ ኣብ ግዜ 6ይ ወራር ብ1982 ኣብ ጋራጅ ሂምቦል ናይ መካኒክነት ኣገልግሎት ንኽህብ፡ ናይ ሽU ናይ 
ጨንፈር መጓዓዝያ ሓላፊ ዝነበረ ስዉE ተጋዳላይ ኣሕመድ መሓመድ በዓልኼር ተቐቢሉ ኣስሪሕዎ ነይሩ Iዩ። 
 
ካብ'ዚ ዝጸንሐ ጥቡቕ ዝምድና ምርኩስ ብምግባር ከኣ፡ ብመንገዲ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ 
ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ንጉጅለ ዓለውቲ መንግስቲ ካርቱም መተግበሪ ዝኸውን፡ ብመንገዲ ኣብ ካርቱም 
ተመዲቡ ዝሰርሕ ዝነበረ ኣባል ክፍሊ ስለያ 72 ተጋዳላይ መልኣከ ወዲ ፊተውራሪ ኣቢሉ፡ 14 ሚልዮን ዶላር ንዶክቶር 
ሓሰን ኣልቱራብን ጀነራል መሓመድ ሑሴን ኣልበሽርን ከም ዝወሃብ ተገይሩ Iዩ። /ተጋዳላይ መልኣከ ወዲ 
ፊተውራሪ ምስ ኣቶ መብራህቱ ኣብ ከባቢ ሜሪድያን ሆቴል /ቀምቃማይ/ ዝነበረን ካልOትን ብምትሕብባር፡ ካብ'ቶም 
ንገዳይም ተጋደልቲ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ይኹኑ፡ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ሱዳን 
ብምጭዋይን ብምቕታልን ዝፍለጡ ዝነበሩ ሓደ Iዩ።/  
ማEረ ማEረ'ዚ ፍጻሜ'ዚ ኸኣ፡ Eቲ ብህዝባዊ ሰራዊት ዝፍለጥ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ብኣላይነት 
ኣዛዚ ኣሃዱ ኮማንዶ ስዉE ተጋዳላይ መኮነን ተኽለ /ጉብጣን/፡ "ስዉE ተጋዳላይ መኮነን ተኽለ /ጉብጣን/፡ ሓደ 
ካብቶም ብስሪሒት ቅያ 18 ደቓይቅ ዝፍለጥ መጥቃEቲ መEርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዓቢ ተራ ዝነበሮ Eሞ፡ "ኣብ'ታ 
ብትEዛዝ ግዝያዊ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ንተጋዳላይ ሰሎሞን ድራር ዝተዋህበ 
መምርሒ መሰረት ዝተደርሰት መጽሓፍ፡ / ቅያ 18 ደቓይቕ ስሪሒት ኮማንዶ/ ህላዌU ዝሃሰሰ ምኩር ሓርበኛ 
Iዩ''። ንኩነታት መስዋEቱን ታሪኹን ኣመልኪተ ፍሉይ ዝበሃል ስለ ዘለኒ፡ ኣብ ካልE ኣርEስቲ ገለ ክብል ክፍትን 
Iየ።  
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብውሕሉል ኣላይነት መኮነን ተኽለ / ጉብጣን/ ስሪሒት መጥቃEቲ ኣሶሳ ዓቢ 
ወትሃደራዊ ስሪሒት ከተካይድ Eንከላ፡ ንመንግስቲ ካርቱም ዘዘናግE መደናገሪ ጎጣዩ ስርሒት፡ ኣብ ልEሊ ውድብ 
S.P.L.A. ብጆን ጋርንግ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ክንፊ ጸንፋፊ ዝኾነ ወትሃደራዊ ስሪሒት ብምክያድ Iያ ንኣሶሳ 
ከተጥቅE ዝኸኣለት፡፡ Eዚ ኸኣ፡ ነቲ ኣብ ልEሊ ዝባን መንግስቲ ካርቱም ተሳሒሉ ዝዋደድ ዝነበረ ናይ Eልዋ 
መስርሕ ስለያ፡ ንመንግስቲ ካርቱም ካብ ድቃሱ ንኸየበራብሮ ኣዳህሊሉዎ Iዩ።  

 - 4 - 
ከም ውጺIቱ ኸኣ፡ መንግስቲ ካርቱም ብድቁሱ Eንከሎ Iዩ ብዊዲት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ስልጣኑ 
ብወትሃደራዊ Eልዋ ተኣልዩ፡ ኣብ ቦትU፡ Eቲ ብጀነራል ሑሴን ኣል በሽርን፡ ዶክቶር ሓሰን ኣልቱራብን ዝምራሕ 
መንግስቲ ናብ ስልጣን ክመጽE ዝኸኣለ። 
ኣብ ክፍላ ናይ'ዚ ዓመት'ዚ Iዩ ድማ፡ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ 2ይ ኣብየታዊ ሰራዊት፡ ብመንገዲ ስልዃ ስለያ ህዝባዊ 
ግንባር ሓርነት ኤርትራን፡ ምትሕብባር መንግስቲ ካርቱምን፡ ብጀነራል ደምሴ ቡልቶ ዝተመርሐ ዝበርዓነ ፈተነ 
Eልዋ መንግስቲ ኣንጻር መንግስቱ ሃይለማርያም ዝተኻየደን፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኸኣ፡ ን72 ሰዓታት 
ዝጸንሕ በይንኣዊ ናይ ቶኽሲ ደው ምባል ስጉምቲ ኣዋጅ ዘውጸAን።  
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነዚ ውጥን'ዚ ክውጥን Eንከሎ፡ ካብ'ቲ ምስ ማEከላይ ስለያ መንግስቲ ሕቡራት 
መንግስታት ኣመሪካ C.I.A. ዝኣተዎ ውEል ወጻI፡ ናቱ ስጉምቲ Iዩ ዘዋድድ ነይሩ። ካብ'ዚ ተበጊሱ Iዩ ድማ 
ማEከላይ ስለያ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ C.I.A.፡ ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ናይ ድሕሪት 
ሓለዋ ክገብረሉ ዝመደበ።  
ብፍላይ ከኣ፡ ማEከላይ ስለያ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ C.I.A. ፡ ካብ'ቲ ኣቐዲሙ ኣኪቡዎ ዝጸንሐ ስጡም 
ሓበሬታታት፡ ንEንታይነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ምስ'ቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሰነ 29/1973፡ ብመንገዲ ህዝባዊ 
ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ናብ ሃገራት ዓበይቲ ቐላያት ኣፍሪቃ፡ ናይ ቀደም ዛየር ዝለኣኾ ምኩር ኣባሉ ተጋዳላይ 
Eስቲፋኖስ ሃይለ መኮነን፡ ካብ መፈለምታU ምስ'ቲ ናይ ደባይ ተዋጋI ዝነበረ ሎሬን ካቢላ ዝነበሮ ምትEስሳር 
ብምስትብሃል፡ ንሓደገኛነት Iሰያስ ኣፈወርቂ ማEከላይ ስለያ ኣመሪካ C.I.A.  ብኣስተብህሎ ጠሚትዎ ዝነበረ 
መስርሕ Iዩ።  
ካብ 1973 ክሳብ 1996 ቀንዲ ተልEኾ Eስቲፋኖስ ሃይለ መኮነን ከኣ፡ ኣብ መሸጣ ዘይሕጋዊ ማEድን ኣልማዝን 
ኣጽዋርን ዝተሞርኮሰ Iዩ ነይሩ። Eስቲፋኖስ ሃይለ መኮነን፡ ሓደ ካብቶም ምስ ስዉE ተጋዳላይ ብርሃነ /ኣፍሮ/፡ 
ስዉE ተጋዳላይ ተኪኤ ነጋሽን፡ ስዉE ተጋዳላይ በየነ ገብረኣብን ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ዝተሰለፈ Iዩ። ስዉE 
ተጋዳላይ ብርሃነ ኣፍሮ፡ ኣብ ኩናት ምዝላቕ ባጽE ምስ 9ይ ዙርያ ካድር ክስዋE Eንከሎ፡ ስዉE ተጋዳላይ በየነ 
ገብረኣብ ከኣ፡ ቅድሚ ስዉE ተጋዳላይ መሓሪ ደበሳይ ከም ሓላፊ ጨንፈር ወትሃደራዊ Eጥቅን ስንቅን ምምዳቡ፡ 
ስዉE ተጋዳላይ በየነ ገብረኣብ Iዩ ከም ሓላፊ ጨንፈር ወትሃደራዊ Eጥቅን ስንቅን ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረን፡ ሓዋ 
ንተጋዳሊት ሊያ ገብረኣብ በዓልቲ ቤት ብሪጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ላEለዋይ ሓላፊ ስለያ ሃገራዊ ድሕነት Iዩ፡፡  
ስዉE ተጋዳላይ በየነ ገብረኣብ ኣብ'ቲ ኣብ 1978 ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ምስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ 
ብምትሕብባር ዝተገብረ ናይ ባረንቱ ሓባራዊ ወትሃደራዊ መጥቃEቲ ከኣ Iዩ፡ ብድሕሪት ብናይ ወገን ሓይሊ 
ሕቖU ተሃሪሙ ዝተሰዊA።  
ስዉE ተጋዳላይ ተኪኤ ነጋሽ ከኣ ኣብ ምሕራር ከተማ ከረን ከም ኮምሽነር ቦጦሎኒ ተመዲቡ Eናሰርሐ Eንከሎ 
Iዩ ተሰዊU። Eዞም ኩሎም፡ ብጀካ Eስቲፋኖስ ሃይለ መኮነን፡ ኣብ'ቲ ብመንካE ዝፍለጥ ምንቅስቓስ ኣባላት 
ኮይኖም ዝተኸሰሱ Eሞ፡ ብዝተፈላለየ መቕጻEቲ ዝተፋነዉ Iዮም። ካቦOም ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ልብሱ 
ጥራይ Iዩ፡ ኣብ 1976 ነብሰይ Eንተዘይነቐፍኩ Iሉ፡ ናይ ነብሱ ናይ ድሕሪት ተሃድሶ ዘካየደ። 
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ'ቲ ኣንጻር ስርዓት ደርግ ብህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ዝተኻየደ 
ወትሃደራዊ ስሪሒት ፈንቅል ምሕራር ባጽEን፡ ኣብ'ቲ ብወፍሪ ዋልልኝ ዝፍለጥ ብሰራዊት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት 
ትግራይ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ስሪሒታት፡ ዘይንዓቕ ናይ ወትሃደራዊ ስለያ ሓበሬታ ለጊሳ ነይራ Iያ። Eዚ ኸኣ 

 - 5 - 
ከም Eላማ ኣነጺራ ንስርዓት ደርግ ካብ ስልጣን ንምEላይን፡ ንሕብረት ሶቭየት ካብ'ቲ ኸባቢ ንምድኻምን ዝኣተወቶ 
ስትራተጂ Iዩ ነይሩ፡፡ 
ስርዓት ደርግ ድሕሪ ስሪሒት ፈንቅልን፡ ስሪሒት ወፍሪ ዋልልኝን፡ ብወትሃደራዊ መንገዲ Iዱ ዝህበሉ ናይ ዜሮ 
ሰዓት ብምEካሉ፡ ሕብረት ሶቭየት ከኣ፡ ብውሽጣዊ ጉዳያታ ትሽምረር ብምንባራ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ 
ነቲ ዘይተርፍ ውድቀት ስርዓት ደርግ፡ ናይ መሰጋገሪ ድልድል ህላዌኣ ክትገብሮ ካብ ዝነበራ ትልሚ፡ ነቲ ህዝባዊ 
ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ መጋቢት 1981 ዘውጸኣቶ በዓል 9 ነጥቢ ኣዋጅ ሰላም ምርኩስ ብምግባር፡ ብመንገዲ 
ሓይሊ Eማም ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ Eቲ ካብ ሚያዝያ 16/1989 ኣትሒዙ ምስ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር 
ሓርነት ኤርትራን፡ መራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ጹUቕ ሌላ መስሪቱ ዝነበረ፡ ፕረዚደንት ሕቡራት 
መንግስታት ኣመሪካ ነበር ጂሚ ካርተር ኣቢላ፡ ንስርዓት ደርግ ምስ ክልቲOም ውድባት ክትሽምግሎም ናይ 
ኣሰላጥነት ባይታ ክትተሓሓዞ ክትምድብ Eንከላ፡ ናይ ሽU ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተጋዳላይ 
Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ክልቲOም ውድባት ምስ ደርግ ክዘራረቡ ክቕበሎ Eንከሎ፡ ኣቦ ወንበር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት 
ትግራይ ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ግን፡ ብኣንጻር ኣተሓሳስባ ናይ ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ልክE ዳርጋ ከም 
ሪIቶ ናይቶም ኣብ'ቲ Eዋን Eቲ ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበሩ፡  
1. ተጋዳላይ ማሕሙድ ሸሪፎ፡  
2. ተጋዳላይ ሮሞዳን መሓመድ ኑር፡  
3. ተጋዳላይ ሃይለ ወልደትንሳኤ፡  
4. ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሞን፡  
5. ተጋዳላይ Uቕበ ኣብርሃ፡  
6. ተጋዳላይ ስብሓት ኤፍሬም፡ ጉዳይ ኤርትራ ጉዳይ ሕቶ ነጻነት ክሳብ ዝኾነ፡ ምስ ጉዳይ ሕቶ ህዝባዊ ወያነ 
ሓርነት ትግራይ ዘተኣሳስር ስለ ዘይብሉ፡ ብነንበይኑ ኣርEስቲ Eንተተታሒዙ ምስ ስርዓት ደርግ ክንዛተ Iና ዝብል 
ነበረ። 
ካብ'ዚ ተበጊሱ ከኣ፡ ንጉዳይ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣትላንታን፡ ከንያን፡ Iንግላንድን ክረA መደባት ክተሓዞ 
Eንከሎ፡ ንጉዳይ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ከኣ፡ ኣብ ዓዲ ጥልያንን፤ Iንግላንድን ከም ዝተሓዝ ተገብረ። "Eዚ ናቱ 
ነብሱ ዝኸኣለ መስርሕ ስለ ዘለዎ ምስ'ቲ ናይ ርክብ Eምቆት ኣባል ሰናቶር ማEከላይ ስለያ ሕቡራት መንግስታት 
ኣመሪካ C.I.A. ዝነበረ ሄርሞን ኮሄንን ውልቀ ስምምE ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈውርቅን ተጋዳላይ መለስ ዜናውን ካብ 
ግንቦት 12-17/1991 ንዳግማይ ከኣ ካብ ሰነ 11-16/1991ዝተኻየደ ዝርርብ ናይ 11 ነጥብታት ዝርዝራቱን  
ክፈራርም ዝኸኣለ። ትሕዝቶ ናይቲ ስምምE ከኣ ብሰነድ ከም'ዚ ዝስEብ ይመስል። 
2ይ ክፋል 
ተልEኾ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ጂሚ ካርተር፡ ንኽልቲU ሰውራታት ምስ ስርዓት ደርግ ምሽምጋል ጥራይ 
ዘይኮነ፡ ፕረዚደንት ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ውን ብሰላም ስልጣን ዝሓድገሉ ባይታ ምጥጣሕ ዝብል 
መደብ ኣብ ኣጀንዳU ብምንባሩ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብመንገዲ ናይቲ ኣብ 1972 ኣብ Iትዮጵያ ክፍለ 
ሃገር ሃረር ዝነበረ መስልጠኒ ወትሃደራዊ ማEከል መኮንናት ኣሰልጣኒ ዝነበረን፡ ኣብ ሓደ ግዜ ናይ ቀረባ መሓዛ 
ሻለቃ መንግስቱ ሃይለማርያም ዝነበረ ካፕተን ደቪድ ዊልያም ኣቢላ፡ ርክብ ምስ ኮሎኔል መንስግቱ ሃይለማርያም 
ዝኸፈተት፡፡  

 - 6 - 
ነቲ ጉዳይ ዝሓዘ ኣባል ማEከል ስለያ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ C.I.A. ቶማስ ከሊን፡ ምስ ኮለኔል መንግስቱ 
ሃይለማርያም ርክብ ንምምስራት ኣብ ዝሓሰበሉ ግዜ ዝተጠቅመሉ ሜላ Eንተነይሩ፡ ኮሎኔል መንግስቱ 
ሃይለማርያም ተባE ምዃኑ ምEማንን፡ ብመሳርሕቱ ተጠሊሙ ንበይኑ ተሪፉ ከም ዘሎ ምርዳEን Iዩ ነይሩ። 
ካፕተን ደቪድ ዊልያም፡ ምስ ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ዝግበሮ ምይይጥ፡ ኮሎኔል መንግስቱ 
ሃይለማርያም ብሰላም ስልጣኑ ሓዲጉ ናብ ዝመረጾ ሃገር ንኽወጽE ፍቓደኛ ምስ ዝኸውን፡ ሕቡራት መንግስታት 
ኣመሪካ፡ ናይ ገንዘብ ሕሳብ ባንኩ ከም ዘይትዓጽዎን፡ ንድሕነቱ ዝከኣላ ክትገብር ምዃና ብዝኣተወትሉ መብጽዓ 
መሰረት፡ ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ነቲ ናይ ድሕነት ጠለብ ተቐቢሉ፡ ብመሰረት ጠለቡ፦ ኣብ መጋቢት 
14/1991፡ ምስ ናይ ዝምባብወ መራሒ መንግስቲ ፕረሲደንት ሮበርት ሙጋቤ፡ ናይ ውልቂ ዘተ ድሕሪ ምክያድ፡ 
ብጠለቡ ብዝገበሮ ምርድዳE ኸኣ፡ ስልጣኑ ነቲ ብድሕሪU Eንታይ ከም ዘጋጥሞ ዘይፈለጠ፡ ጀነራል ተስፋየ 
ገብረኪዳን ኣስተሊሙ Iዩ ናብ ዝንባብወ ዝተዓዝረ። 
ደድሕሪ ፍጻሜ ወፍሪ ዋልልኝ፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ Eቲ ንሓንቲ ክፍለ ሃገር ትግራይ ሓራ ምውጻE 
ዝነበሮ መደብ ራሕሪሑ፡ ምስ'ቶም ኣቐዲሙ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝመስረቶም ውድባት Iህድንን፡ 
Oነግን ብምውህሃድ፡ ሓደ ናይ ሓባር Iህወደግ ዝበሃል ጽላል ኣቒሙ መጥቃEትታቱ ይቕጽል ነበረ።  
ኣብ'ዚ ህሞት'ዚ Iዩ ድማ፡ ናይ ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ካብ ስልጣን ምEላይ ክስተት፡ ነቲ ንሓንቲ ክፍለ 
ሃገር ትግራይ ጥራይ ኣመልኪቱ ነጻነት ክጎናጸፍ ዝጋደል ዝነበረ ሕሉፍ ናይ ኣልባንያ ኮሚኒስታዊ ኣመለኻኽታ 
ዝነበሮ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ኣብ ሓጺር Eዋን ንመላE Iትዮጵያ ንኽቖጻጸር Eድል ዘውህቦ ባብ ዝረኸበ። 
ከም ውጺIቱ ኸኣ፡ Eቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዝነበረ ወትሃደራዊ ስሪሒታት ብናህሪ ዝቕጽለሉ ዝነበረ ወቕቲ፡ 
ብተመሳሳሊ መንገዲ 'ዉን፡ ኣብ Iትዮጵያ ካብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት Aርትራ ዝተንቀሳቐሰ ሓይሊ፦ 2 ብርጌድ 
መካናይዝድ ኣሃዱን፡ ሓደ ኣጋር ክፍለ ሰራዊት፡ ሓደ ኣሃዱ ብርጌድ ኮማንዶ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን 
ዝተሳተፉዎ፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝግስግስ ዝነበረ መጥቃEቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ 'ውን፡ ግንቦት 21/1991 
ንመላE ኣዲስ ኣበባ ክቆጻጸር ተኽEሎታት Eናሃለዎ Eንከሎ፡ ማEከላይ ሓይሊ Eማም Eዚ ሕቡራት መንግስታት 
ኣመሪካ ካብ ፔንታጎን፡ ሓድሽ ትEዛዝ ናብ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዘመሓላለፈ። 
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ብፍላይ ከኣ ማEከላይ ሓይሊ Eማም ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን፡ ማEከለኣይ 
ስለያ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ C.I.A. ን፡ ኣብ ልEሊ Eቲ ሕሉፍ ኣልባንያዊ ኮሙኒስታዊ ኣመለኻኽታ ዝነበሮ 
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ Eምነት ስለ ዘይነበሮ፡ ብዝለኣኾ ወሃደራዊ መልEኽቲ መሰረት፡ ሰራዊት ህዝባዊ ወያነ 
ሓርነት ትግራይ፡ ኣቐዲሙ ቅድሚ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ናብ ኣስመራ ምEታዉ፡ ሰራዊት 
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣብ ግንቦት 21/1991 ናብ ኣዲስ ኣበባ Eንተ ኣትዩ፡ በቶም ቀንዲ ብሕቡራት 
መንስግታት ኣሜሪካ ከም ኣኽረርትን፡ ጸረ ነጻነት ኤርትራን፡ ጸረ ስምምE ሎንዶንን ክኸዱ ከም ዝኽEሉ 
ዝEመነሎም ዝነበረ፡ ስየ ኣብርሃን ሰዓብቱን፡ ኣብ ልEሊ Eቲ ንምEራባዊ ሸነኽ ኤርትራ ዝሃድም ዝነበረ ሰራዊት 
ደርግ፡ ዳግመ ምውዳብ ብምክያድ፡ ኣንጻር ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከሰልፍዎ ከም ዝኽEሉ 
ብምግማት፡ ማEከላይ ሓይሊ Eማም Eዚ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ካብ ፔንታጎን ዝለኣኾ ወትሃደራዊ 
መልEኽቲ ናብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ "ቀልጢፍኩም ውሻጠኹም ተቖጻጸሩ" ዝብል Iዩ ነይሩ።  
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ካብ'ቲ ኣብ 1980 ክሳብ 1981 ዝነበረ ናይ ኤርትራውያን ሓድሕድ ኩናት፡ ቀንዲ 
ናይ ድሕሪት ቀላሲት ብምንባራ፡ ካብ'ቲ ንሜዳ ኤርትራ ንበይኑ ዝተቖጻጸረ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ናይ'ዚ 
ዞባ ጎብለል ኾይና ናይ ምቑጽጻር ሓይላ ውEለት ናይ'ቲ ኣብ 80ታት ዝነበራ ተራ ትረኽበሉ Eዋን ካብ ምምEዳው 
ድሕር ኣይበለትን።  

 - 7 - 
ምኽንያቱ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ ኤርትራ ከተባርራ Eንከላ፡ ኪኖ 
Eቲ ወትሃደራዊ ስሪሒት፡ ኣብ ውሽጢ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ናይ ስለያ ስልዃታት ብምምዳብ፡ን ብመሓዙት 
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝኾና ሃገራት ማEከላይ ምብራቕን፡ ብቀንዱ ኸኣ ብፕረሲደንት ጃEፈር ኣል ኑሜሪ 
ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ ሱዳንን፡ ገዚፍ ምትEትታው ኣካይዳ Iያ።  
ከም ሳEቤን ናይዚ ኸኣ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝጸፈየቶም ናይ 
ስለያ ኣባላታ፡ ከም በዓል፦  
1. ኣብራሃለ ክፍለ፡  
 2 ምሕረተኣብ (ገበሬ) ንካልOትን ወ.ዘ.ተ. ኣብ ሜዳ ኤርትራ፡ መሳርE ሰራዊት ሓርነት ክትበታትን ከላ፡ ካብ 
ሜዳ ኤርትራ ናብ ሱዳን ኣብ ዝኣትዉሉ ግዜ ኸኣ፡ ሃገራት ምEራብን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን፡ ብገዚፍ 
ሓይሊ ክቕበለOም ከም መደብ ዝተታሕዘ Iዩ ነይሩ።  
ኣብ'ቲ Eዋን ካብ ዝነበረ ዘገርም ፍጻሜ ኸኣ፡ ካብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ሃዲሙ ዝመጸ ተጋዳላይ፡ ኣብ'ቲ 
ናይ ናብ ወጻI ሃገራት ከይድካ ናይ ምጥያስ Eድል ዘይረክብ ምንባሩ Iዩ። ማEረ፡ ማEረ'ዚ ግን ህዝባዊ ግንባር 
ሓርነት ኤርትራ፡ ብመደብ ንስልዃታቱ Iሉ ዘዋፈሮም፡ ብጉልባብ ሃዳምነት፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ 
ግዳም መሊሳ ከይትስስን፡ ናይ ባEሉ ወፍሪ ንምክያድ፡ ምስ'ቲ ናይ ሃገራት ምEራብ ናይ ኣብ ወጻI ምጥያስ መደብ 
ኣባላቱ ሊIኹ Iዩ።  
Eዚ ኹሉ ኣብ ልEሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዘጋጠመ ናይ ምብትታን ወፍሪ ተበግሶ ኸኣ፡ ካብ'ቲ ሕቡራት 
መንግስታት ኣሜሪካ፡ ኣብ 1978 ብመንገዲ ናይ ሽU ምብራቕ ጀርመን ዝተወደበ ምስ ስርዓት ደርግ ናይ 
ምሽምጋል ስጉምቲ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ካብ ቡዙሓት ሃገራት ማEከላይ ምብራቕ ምድንጋጽ ስለ ዝነበራን፡ 
ሕብረት ሶቭየት ከኣ ከም ሜላ ዝሓዘቶ፡ ንሰውራ ኤርትራ ብኽልተ ናይ'ቲ Eዋን ኣተሓሳስባ ደምበ ፖለቲካ 
ክትፈላሊ ካብ ዝነበራ መደብ፡ ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ ከለን ምብራቕ ጀርመን፡ ንተጋድሎ ሓርነት 
ኤርትራ ኸኣ ብቐይሕ ምንጻፍ ኣብ ቤተ መንግስቲ ክረምሊን ሕብረት ሶቭየት ክቕበለOም ከለዋ፡ Eዚ መስርሕ'ዚ 
ንባEሉ፡ ሓደ ካብ'ቲ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ናይ ምEራብ ተነጽሎ ከጋጥማን፡ ነቲ ቅንጸላ ህዝባዊ ግንባር 
ሓርነት ኤርትራ ኣብ ልEሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ከቀላጥፍን ዝኸኣለ መስርሕ Iዩ ነይሩ።  
<ትሕዝቶ ናይ'ቲ ኣብ ሞንጎ ብልUኽ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን: ኣሕመድ ናስርን: ሕብረት ሶቭየትን ኣብ ቤተ 
መንግስቲ ክሬምሊን ዝተኻየደ ዝርርብን፡ ትሕዝቶ ናይ'ቲ ኣብ ሞንጎ ልUኽ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ 
Iሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ከለን ምብራቕ ጀርመን ዝተኻየደ ዝርርብን> ብፍሉይ ሰነድ ምስ ጭብጥታቱ ከቕርቦ 
Iየ።    
ማEከላይ ስለያ ሕቡራት መንስግታት ኣሜሪካ፡ ካብ ፔንታጎን ብዘመሓላለፎ ትEዛዝ ተበጊሱ Iዩ ኸኣ ህዝባዊ 
ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ግንባር ጊንዳE ዓሪዱ ዝነበረ ሰራዊቱ፡ ነቲ ግንባር ብስሑው ዓቕሚ ብምሓዝ ኩሉ 
ሓይልታቱ ብደቀምሓረ ገይሩ ናብ ኣስመራ ከጥቅE ዝመደበን፡ ግንቦት 24/1991 ከኣ፡ ከም ውዱE ምሕራር 
ኤርትራ ዝወሰዶ። Eንተዘይኮይኑ ጌና ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ብመጠናዊ ቶኽሲ ናብ ኣስመራ 
ክግስግስ Eንከሎ፡ ኣብ ከባቢ ደንከል ዝነበረ ሓይልታት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ጌና ውUይ ኩናት የካይድ 
ነይሩ Iዩ። ከም ውጺIቱ Iዩ ከኣ ከተማ ዓሰብ፡ ብግንቦት 26/1991 ካብ መግዛEታዊ ሰንሰለት ሓራ ክትወጽE 
Eንከላ፡ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከኣ ብህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ ኣብ ተመሳሳሊ Eለት ግንቦት 26/1991 Iያ ካብ 
ስርዓት ደርግ ዝተናገፈት። 

 - 8 - 
ኤርትራ ካብ ስርዓት ደርግ ሓራ ክትወጽE Eንከላ፤ ናይ ሽU ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ 
ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣይነበረን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ውን ኣይነበረን። 
/ኣነ ከም ጸሓፋይ ናይዚ ጽሑፍ'ዚ Eዚ ኸኣ፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነበር ተጋዳላይ Iሰያስ 
ኣፈውርቂ፡ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ንዘይምንባሩ ኣመልኪተ፡ ዝኾነ ባEላዊ ስምIት ሒዘ ክትርጉሞ ከም ዘይደሊ፡ ነባቢ 
ናይዚ ዓምዲ'ዚ ክርደኣለይ ኣቐዲመ ብትሕትና ክሕብር ይደሊ።/   
ኩላትና ብኽብሪ ከም Eንዝክሮን EነብEሎን፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተጋዳላይ Iሰያስ 
ኣፈወርቂ፡ ካብ ሎንዶን ብዓዲ ጥልያን ኣቢሉ ናብ ኤርትራ ክመጽE Eንከሎ፡ መንገዲ ኣየር Iትዮጵያ Iዩ 
ተጠቒሙ ነይሩ፡፡ ክንዲ ዝኾነ Iዩ ኸኣ፡ ኣቐዲሙ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምEታዉ፡ ሰነ 18/1991 ብዘይወግዓዊ 
መንገዲ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኣወ፡፡ ክሳብ ሰነ 19/1991 ኣብ ኣዲስ ኣበባ Iትዮጵያ ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ፡ ሰነ 
20/1991፡ ብኣዋጅ 20 ሰነ 1991 ኣብ ሜዳ ኩEሶ ኣስመራ /ቺቸሮ/ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝተላለየ።  
20 ሰነ፡ ከም ኣካል ጥምቀት ናይቶም በጃ ኹልና ዝሓለፉ ሰማEታት ዝኽሪ ኮይና ከም Eለት ኣብ መዛግብቲ 
ታሪኽና ብኽብሪ ተወሪቓ ክትጥቀስ Eንከላ፡ ብኣበሃህላ ዋና ጼሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነበር ተጋዳላይ 
Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ካብቲ ዘካየድናዮ ናይ 30 ዓመታታ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተካፍልናዮም መረርቲ ዉግኣት 
/ኩናት/፡ ዝበዝሑ ሰማEታት ዝኸፍልናሉ መኸተምታ ወትሃደራዊ ግጥም ኣንጻር ስርዓት ደርግ፡ ወፍሪ 6 ይ 
ወራር 20 ሰነ Iዩ ዝብል መግለጺ ሂቡ Iዩ። ኣነ ግን ከም ጸሓፋይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ኣካል ተምሳልን ህዝባዊ 
ግንባር ሓርነት ኤርትራ መጠን፡ ኣብ 20 ሰነ 1982 ዝተኻየደ መኸተምታ ኩናት ወፍሪ 6ይ ወራር ኣይነበረን። ነዚ 
ዝምልከት ናይ ባEሉ ኣርEስቲ 'ውን ስለ ዘድልዮ ብመስርE ክትንትኖ Iየ። 
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ማEረ፡ ማEረ ናይ'ቲ ዝኣወጆ ምክያድ ረፈረንዶም፡ ካብ ደርግ ዝሰለቦ ዘመናዊ 
ኣጽዋራት፡ ብናይ ጽEነት መጓዓዓዚ ነፈርቲ Iትዮጵያ ገይሩ፤ ናብ'ቲ ኣቐዲሙ ካብ 1973 ኣትሒዙ ዳህሲሱ 
ክሰርሓሉ ዝጸንሐ መሸጣ ኣጽዋራትን፡ ማEድን ኣልማዝን ሃገራት ዓበይቲ ቐላያት ኣፍሪቃ፡ ናብ ናይ ደባይ 
ተዋጋI ሎሬን ካቢላን፡ ናይ ሕጂ ፕረዚደንት ሩዋንዳ ዘሎ ፓወል ካጋመን ምስግጋርን ምሻጥን ተተሓሒዙዎ ነይሩ 
Iዩ።  
Eቲ ብስም ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ንዓለምን ንህዝቢ ኤርትራን ንነብሱ ዘላለየ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ 
ብኣዛዚ መካናይዝድ ኣሃዱ /ወዲ ስኞራ/ን፡ ሰሎሞን ሃይለ /ራሻይዳ/ን፡ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ዝነበረ፡ ገረዝጊሄር 
ዓንደማርያም /ውጩ/ን ዝምራሕ ኣሃዱታት ብምውፋር፡ ኣንጻር ፕረሲደንት ሞቡቱ ሰሲሴኮ መራሒ ዛየር ነበር፡ 
ናይ ሎሚ ኮንጎ መጠነ ሰፊሕ ወትሃደራዊ መጥቃEቲ ብምክያድ፡  ንሎረን ካቢላ ኣብ ስልጣን ከምጽE Eንከሎ፡ 29 
ተጋደልቲ ኤርትራውያን Iዮም ተሰዊOም። 
ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ባEሉ ብዝመርሖ ወትሃደራዊ ስርሒት ንሎሬን ካቢላ ናብ ስልጣን ከምጸO Eንከሎ፡ 
ከም ዋጋ ዓስቡ ገለ ካብ'ቲ ሰፋሕቲ ክፋል ማEድን ዝጋሓጦ መርየት ኮንጎ ከም EጀታU ተዋሂቡዎ Iዩ ጥራይ 
ዘይኮነ፡ ነዚ ዘሳልጡ ማለት፤ ኹIቶም ማEድን ዘቕርቡሉ ሰራሕተኛታት የድልይዎ ስለ ዝነበሩ፡ ካብ'ቶም ከም 
ኣገልገልቲ ስርዓት ደርግ ኣባላት Iሰፓ ተባሂሎም ዝተኣስሩ Eሞ፡ ብመንገዲ ተጋዳላይ ናይዝጊ ክፍሉ ንዓመታት 
ዝተፈርዱ ኤርትራውያንን፡ Iትዮጵያውያንን፡ ከምU ' ውን 18 ገዳይም ተጋደልቲ ዝርከብዎም፡ ብድምር 150 
ሰባት፡ ብሰንሰለት ኩሪንኩሪት ተቐፊዶም፡ ብናይ ጽEነት መጓዓዓዚ መንገዲ ኣየር Iትዮጵያ ናብ ኮንጎ ከም ዝኸዱ 
ተገይሩ።  

 - 9 - 
ምስ ምትEትታውን ምቁጽጻርን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን፡ መንግስቲ ፈረንሳን ናብ 
ሪፖብሊክ ኮንጎ፤ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ካብቲ ናይ ምውድዳር መድርኽ Eደና ኣልማዝ 
ምስ ተገለፈ፡ ንዝነበረ ምስጢራዊ ኣሰራርሓU ከይቃላE መAታን፡ ነቶም 150 ሰባት ኣብ ሓደ ጋህሲ 
ተረሺኖም ከም ዝቕበሩ ተገይሩ Iዩ። ነዚ ውን ሓንቲ ኣብ ጀርመን Eትሕተም ጋዜጣ፡ ኣብ Eዋኑ ንሕትመት 
ኣብጺሓቶ ነይራ Iያ። 
ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ናይ ዘይተመላኽነት ባህሪU ብተግባር ከረጋግጽ ስለ ዝደሊ ዝነበረ Iዩ ኸኣ፡ ኣብ ክፍላ 
1992 ምስ ጁቡቲ ምትኹታኽ ዝጀመረን፡ ንመንግስቲ ፈረንሳ ዘጠንቀቐን። ኪኖ'ዚ ውን፡ ግዝያዊ መንግስቲ 
ኤርትራ ነቲ ካብ 1990 ኣትሒዙ ምስ የመን ዝጀመሮ ምትኹታኽ፡ ኣብ 1995 ናብ ኩናት ከEርጎ Eንከሎ፡ ምስ 
ግብጺ ዝነበሮ ምትኹታኽ 'ውን፡ ናብ ተተፋናኒ መስርሕ ቀይሩዎ Iዩ። 
Eቲ ብስም ናይ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዝፍለጥ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዋና ጸሓፍን ግዝያዊ 
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ዝነበረ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ቀንዲ ተዋሳኣይ መሓዛ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምዃኑ 
ንምርግጋጽ፡ ይትረፍዶ ተዓዲሙ፡ ከይተዓደመ ' ውን ንኣገልግሎት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንምግልጋል 
ብፊተውራሪ ደረጃ ንነብሱ ሰሪU ይሳተፍ ብምንባሩ Iዩ ከኣ፡ ሓላፊ ሓይሊ Eማም ሕቡራት መንግስታት 
ኣመሪካን፡ ማEከላይ መተሓባበሪ ስለያ ኣመሪካን ዝኾነ  ኣዳምስ ጆን፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ከም ዝበሎ፡ "ኣብዚ ሕጂ 
Eዋን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ደኺማ ከይጸዓረትሉ Eንከላ፡ ብነጻ ኸገልግለኩም ተቀሪበ ኣለኹ ዝብል ሓዲሽ 
መሓዛ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምርካብና፡ ሓድሽ ጋሻና መልክEና ከየለለየ Eንከሎ ኣኽቢድና ክንጽEኖ ኣለና፡፤" ዝበለ።  
ካብ'ዚ ህንጡዩነት'ዚ ብምብጋስ'ዩ ኸኣ: ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብመደባ ንስርዓት ካርቱም ንምቕያር 
ክትሸባሸብ Eንከላ፡ ኣብ ልEሊ መንግስቲ ካርቱም ዘለዋ ስትራተጂ: ነቲ ሓድሽ መሓዘኣ ዝኾነ ብጆን ጋራንግ 
ዝምራሕ ሓይሊ: ኣብ ስልጣን ዝመጻሉ ሃዋህው ንምፍጣር ክትጓየ Eንከላ፡ ኣቐዲማ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 
ነቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ካብ 1989 ህላዌU ዘረጋገጸቶ: ነዳዲ ንምብሓት ካብ ዘለዋ ርቡጽነት: ነቲ ብዘይ Eረፍቲ 
ዝሃልል ዝነበረ መራሒ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ 1994 ፡ ኣብቲ ንስርዓት ካርቱም 
ንምውዳቕ ዝኸይድ ዝነበረ ስራሕ ንምስታፉ: ከም Eላማ ከተሳትፎ Eንከላ፡ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ካብ 
ዘለዎ ርቡጽነት ተበጊሱ Iዩ፡ ጎኒ ጎኒ ናይ'ቲ መደብ፡ ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንኸሐጉስ ክብል፡ 
ብዘይተጸንA መንገዲ ድፕሎማስያዊ ዝምድናU ምስ ስርዓት ካርቱም: ብቐጥታ ዝበተኸ። 
ነቲ ስርዓት ካርቱም ንምውዳቕ ዝተታሕዘ ስትራተጂ: ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክባረኽ Eንከሎ፡ ሕቡራት 
መንግስታት ኣመሪካ ከም ቀንዲ ናይ'ቲ ጉዳይ ተዋሳEቲ ንኽኾኑ፡ ብሕዳር 15/1994 ዝመደበተን ሓይልታት 
Uጋንዳን፡ Iትዮጵያን፡ ኤርትራን Iየን ነይረን።  
ኣብ'ቲ ናይ ለካቲት 12/1995 ኣመራርጻ ናይ ኣሰራርሓ መሪሕነት'ዚ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ነቲ ኣብ ልEሊ 
ስርዓት ካርቱም ዝካየድ ስሉሳዊ ወትሃደራዊ ቅዲ ኩናት: ብመንግስቲ Iትዮጵያ ክምራሕ ክትደልዮ Eንከላ፡ 
ንድልየት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ: ካብ ትጽቢቱ ወጻI ዝኾነ መራሒ መንግስቲ ኤርትራ Iሰያስ 
ኣፈወርቂ፡ ነቲ ውሳኔ ክነጽጎ Eንከሎ፡ ብግዲU ስርዓት ካርቱም፡ ብመንገዲ መራሒ ሰውራ ሊብያ ፕረዚደንት 
ኮሎኔል ሞዓመር ኣል ጋዳፊ ኣቢሉ፡ መንግስቲ Uጋንዳ ካብ'ዚ ስሉሳዊ መጥቃEቲ ኣንጻር መንግስቲ ስርዓት 
ካርቱም ተሳትፎU ከቛርጸሉ ዝኽEል ኣገባብ: ንፕረሲደንት ዩወሪ ሙሶቪኒ ክምሕጸኖ Eንከሎ፡ ከም ተወሳኺ 
ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሶቪኒ፡ ንመሪሕነት Iትዮጵያ ኣብ ስሪሒት ኣንጻር ስርዓት ካርቱም ከተድምጽ Eንከላ፡ ከቢድ 
ጸርፊን ዘለፋን ካብ መራሕ መንግስቲ ኤርትራ Iሰያስ ኣፈወርቂ ስለ ዘጋጠማ፡ ጉዳይ ኣብ ተግባር ከይወዓለ 
Eንከሎ ክፋላለዩ ኪIሎም ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ'ቲ ኤርትራ ብዝለዓለ ደረጃ ዝሃነጸቶን፡ ኣብ ምምስራቱ ዝለዓለ Eጃም 

 - 10 - 
ዘንበረትሉን Iጋድ ከይተረፈ 'ውን፤ Uጋንዳ ንነብሳ ከተደስክል ኪIላ Iያ። Eዚ፡ ንመራሕ መንግስቲ ኤርትራ 
Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ጉEዞU ዘይተጸበዮ መጽፋEቲ Iዩ ኮይኑዎ። 
መንግስቲ ኤርትራ ከም ሳEቤን ኣካይዳU: ብሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ: ኣብ ዓይኒ ተጸምዶ ትEዝብቲ ክኣቱ 
ኪIሉ Iዩ። ምኽንያቱ፡ ምስቲ ኣቐዲሙ ኣብ መጀመርታ ነጻነት መደረ Iሰያስ ኣፈወርቂ: ኣብ ውድብ ሕቡራት 
ሃገራትን፡ ኣብ ኣዳራሽ ዩኒቨርስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን፡ ኣብ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ዘስምO መደረ፡ 
ኣብ ዓይኒ ትEዝብቲ ምEታዉ ንመንግስቲ ኤርትራ ቀሊል ክሳራ ኣይነበረን።Eቲ ዝዓበየ ሳEቤን ክሳራ መንግስቲ 
ኤርትራ፡ ኣብ'ቲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ኣብ 1994፡ ኣብ ልEሊ መንግስቲ ኣልቦ ሶማል፡ ንናይ ኩናት ንጉስ 
ፋራሕ ኣይዲድ ንዝወሰደቶ ወትሃደራዊ መጥቃEቲ፡ Iዱ ንኸይህብ ዝተቓወመ ፋራሕ ኣይዲድ፡ ንድልየት 
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ብምቅዋም፡ መንግስቲ ኤርትራ ንፋራሕ ኣይዲድ ብሓምለ 13/1994 ኣብ ሆቴል 
Eምባሶይራ ክEቆብ ምፍቓዱ፤ መንግስቲ ኤርትራ ጎደና ውድቀቱ ብናቱ ናይ ጣልቃ ኣEታውነት ባEሉ'ዩ 
ዘቀላጥፍ ነይሩ። 
ድሕሪ ኩናት ኤርትራን፡ የመንን፡ ዝሰዓበ ኩናት Iትዮ_ኤርትራ ብናይ ቀረባ መሓዙት ዝተባህላ ሩዋንዳን፡ 
ኣሜሪካን ዝቐረበ ዘተ ሰላም፡ በቲ ቅልጽሙ ዝሓበጠ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ክንጸግ Eንከሎ፡ Eቲ ንስሙ 
ስማዊ ካቢነት ተዋሂቡ ዝነበረ ልሙስ ካቢነ ሚኒስተራት 'ውን፡ Eቲ ዝቐረበ ዘተ ሰላም ሩዋንዳን ኣሜሪካን፡ ከም 
ዝተነጽገ ከም ሰቡ ብናይ ዜና ማEከናት Iዩ ሰሚEዎ።  
ክንዲ ዝኾነ Iዩ ኸኣ፡ ገለ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራትን፡ ኣምባሳዶራትን፡ Eንታዩ ዝገበር ዘሎ ዘስምE ቃና፡ ቅሬተOም 
ናብ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ምስ ኣቕረቡ፡ ዝረኸቡዎ መልሲ Eንተነይሩ፦ " ዝረዓደ ኣEምሮ ኣብ ስራሕ 
ክህሉ የብሉን" ዝብል ምላሽ Iዮም ረኺቦም። በኸምዚ ኸኣ Eቲ ዘተ ሰላም በርIኑ። 
ከም ሳEቤን ናይ'ዚ ኣተሓሳስባ'ዚ ኸኣ፡ Eቲ ብታሕቲ ታሕቲ ክዘልል ዝጸንሐ፡ ንማEከላይ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ 
ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ዝመርሕ ዝነበረ፡ ብስም ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝፍለጥ፡ ነዞም ዝስEቡ ሰባት ዘጠቓለለ 
ጉጅለ፦ 
1. ኣቶ Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣቦ ወንበር ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፡ 
2. ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ ስIድ፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፡ 
3. ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፡ 
4. ኣቶ ዓብደላ ጃብር፡ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ሕዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፡ 
5. ኣቶ ዘምህረት ዮውሃንስ፡ ሓላፊ ምርምርን ስነዳን ህዝባዊ ግንባር ደሞክርሳን ፍትሕን፡ 
6. ኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፦ 
ብተግባር፦ ኣንጻር ውሳኔን ኣተሓሳስባን ካቢኔ ሚኒስተራትን፡ ቀወምቲ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን፡ ማEከላይ ሽማግለ 
ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን፡ ብጋህዲ ጎስጓስ ብምክያድ፡ ንኣተሓሳስባ ናይ'ቶም ንዘተ ዝቕበሉ ዝነበሩ፡ 
ኣካይዳ ክመሓየሽ ዝጠልቡ ዝነበሩን፡ ዘይተጸበይዎ ወደቓ ብምውዳቕ፡ ኪኖU ኣንጻር ናይ ሽU መሪሕነት ኣሜሪካ 
ሒዙ ዝነበረ ሰልፊ ደሞክራስን፡ ምምሕዳር ፕረሲደንት ቢል ኪሊንተንን ሰፊሕ ጎስጓስ ብምክያድ፡ መንግስቲ 
ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ብEሊ ኣንጻር ምምሕዳር ሕቡራት መንግስታታት ኣመሪካ፡ 
ናይ ሜድያ ኩናት ዝተተሓሓዞ። 

 - 11 - 
ገለ ለውሃት ዝሰንጠቖም ኣሕዋት፡ ንናይ ትማሊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ናይ ሎሚ ህዝባዊ ግንባር 
ደሞክርስን ፍትሕን፡ መንግስቲ ኤርትራን፡ ኣብ ብልሽውና ዘይቛማጣEን ብንጽህናU ቅድሚ ምፍጣሩ ኣትሒዙ 
ዝጸደቐን፡ በቃ መንቅብ ዘይርከቦ ሓይሊ ገይሮም ዝጠቕስዎ ኣለዉ፡፡ 
Eንተኾነ ግን Eቲ ሓቂ ከም መግለጺOም ኣይኮነን። ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ግዜ Eዋን ቃልሲ ጀሚሩ፡ 
ናብ'ተን ኣልኮላዊ መስተ ዘይፈቕዳ ሃገራት ማEከላይ ምብራቕ፡ ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ምክፍፋልን፡ ዝተፈላለየ 
ዓይነት Eጸ ፋርስ / ሓሽሽ/ ክሳብ ብመራፍE ዝውሰድ ዘለዎን፡ ማEድናዊ ኣልማዝን፡ ወትሃደራዊ ንዋት ኣብ 
ምሻጥን፡ ምዝርጋሕን ምስግጋርን ዝዋፈር ዝነበረ ሓይሊ Iዩ፡፡  
ብዘይካ'ዚ ኸኣ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ዓለምና 'ውን ዘይሕጋዊ ገንዘብ ዝሓጽብ ዝነበረ ሓይሊ Iዩ ነይሩ። ሓደ 
ካብቶም ነዚ ዘተግብሩ ዝነበሩ ኸኣ፡ ንናይ ሕጂ ሚኒስተር ምክልኻል ስብሓት ኤፍሬም ዓቢ ሓዉ፡ ዳዊት ኤፍሬም 
Iዩ ነይሩ። 
ዳዊት ኤፍሬም፡ ኣብ ከም'ዚ ዝዓይነቱ ስራሓት ተዋፊሩ Eንከሎ Iዩ ነታ ሓሽሽን ዘይሕጋዊ ኣልኮላዊ መስተን 
ጺIኑ ዘንቀሳቕሳ ዝነበረ መርከብ ሒዙ ስለ ዝተረኽበ፡ ኣብ ለካቲት 1983 ብመንግስቲ ጣልያን ን5ተ ዓመት ክEሰር 
ዝተፈርዶን፡ ኣገባቡ ብዘይተነጸረ መንገዲ ማEሰርቱ ከይወድA ካብ ማEሰርቲ ክወጽE ዝኸኣለን። ኣብ ከምዚ 
ዓይነት ስርሓት'ዚ ካብ ዝተዋፈሩ ዓበይቲ ኣሰጋገርቲ፡ ዋላ Eዃ ሕጂ ገለን ኣብ ግዳም፡ ገለን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ 
ይሃልው Eምበር፦  
1. Eስቲፋኖስ ሃይለ መኮነን ዛየር ኮንጎ  
2. ኤርሚያስ ደበሳይ /ፓፓዮ/ ሃገራት ኤውሮጳ  
3. ዳዊት መንግስትኣብን ኣፍሪቃን ኤውሮጳን ሰሜናውን ደቡባውን ኣሜሪካ  
4. ሰሎሞን ሓድሽን ሱዳን  
5. ደስበለ ተስፋጼን /ደሱ ወዲ ማዓሎ/ ኤርትራን ማEከላይ ምብራቕን  
6. ሙሴ በኺትን ሱዳንን ማEከላይ ምብራቅን  
7. መሓመድ ኣሕመድ ቓስም ማEከላይ ምብራቕ ካልOትን ዝርከቡዎም Iዮም። 
 
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ብጀካ Eቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራን፡ ካብ ጸላI ሰሊቡ ዝረኽቦ ዝነበረ ኣማIት ኣሸሓት 
ዶላራት ንጎኒ ገዲፍካ፡ በዚ ዘይሕጋዊ ናይ ንግዲ ኣገባባትን ካልEን ዝኣኻኸቦ ገንዘብ፡ ኣብ ሕሳቡ ሓጺቡ ብሕጋዊ 
መንገዲ ኣብ ዝተፈላለያ ባንክታት ዓለም ኣመዝጊቡ ናብ'ቲ ብገርሂ ልቡ ዝጽበዮ ዝነበረ ህዝቢ Aርትራ ክጽምበር 
Eንከሎ፡ ማEከን ገንዘብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ 3.7 ቢልዮን ዶላር ወኒኑ Iዩ ናብ ኣስመራ ኣትዩ። ካብ'ቲ 
ዘገርም ነዚ ዓቢ ኣሃዛዊ ቁጽሪ ገንዘብ Eዚ: Eንትርፎ ኣቶ Iሰያስ ኣፈወርቂ: ዝኾነ ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት 
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ይፈልጦ  ዘይምንባሩ Iዩ። 
ናይ'ቲ ገንዘብ ኣተሓሕዛ ኸኣ፡ ብውልቀ ሰባት ዝተመዝገበ ኣብ ርEሲ ምዃኑ፡ ዋንነቶም ምስ ህላዌ ህይወቶም 
ዝተኣሳሰር ሳEቤናት: ብዘለዎ ኣሰራርሓ Iዮም ዝጥቀምሉ ነይሮም። ድሕሪ ምሕራር መላE ኤርትራ ኸኣ፡ ኮምሽን 
ንግዲ ናብ ሚኒስትሪ ክሰገጋር Eንከሎ: ዝርካቡ ዋኒን Eቲ ትካል፡ ናብ ትካል 09 ከስተልም Iዩ ተኣዚዙ፡፡ 

 - 12 - 
ኣብ'ቲ ኣብ ሓምለ 1991 ኣብ ደንጎሎ ዝተኻየደ ኣኼባ ኸኣ፡ ሓደ ምስደመም ሓበሬታ ተዋሂቡ፡፡ ግንባር፦ ማለት 
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ነቲ ሽU ዝቖመ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ መትከል Eግሪ ዝኾኖ፡ 250 ሚልዮን 
ዶላር ምልቅሑ Iዩ።  
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ክፍላ መስከረም 1991 ምስ መንግስቲ ጣልያን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ መንግስቲ 
ጣልያን ናይ'ቲ ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ኣብ ልEሊ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘውረዶ ኣደራE ስምብራት መግዛEታዊ 
ሰንሰለቱ፡ ብመደቡ ከይተሓተተ ዝሰልO ካሕሳ ልEሊ ኣስታት 360 ሚልዮን ዶላር Eኳ Eንተነበረ፡ Eዚ መንግስቲ 
ጣልያን ንኹሉ ትሕተ ቅርጻዊ መደባት ማለት፡ ጽርግያታት ናይ ባቡር ሓዲዳትን፡ መEርፎ ነፈርትን፡ ዘመናዊ 
መስመር መጓዓዝያን ዘጠቃለለ ንምትግባር ተሊምዎ ዝነበረ መደብ ናብ ኤርትራ፡ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ 
ቃል ንቓሉ፦ " Eቲ ገንዘብ ብጥረU ኣብ Iድና ሃቡና" Iሉ ብዘቕረቦ ጠለብ ገለ ክፋሉ ክወሃቦ ብምስምማE፡ 
መንግስቲ ጣልያን ነቲ ዝመደቦ መደብ ካብቲ ወንዚፍዎ ዝጸንሐ መደባት ኣብዚ Eዋን'ዚ ምሉE ብምሉE ሰሪዝዎ 
ይርከብ።  
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ንኹሉ ኣጋውለ ኣካይዳ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብደቂቕ ክትከታተል ምስ 
ጸንሐት፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ካብ ዘለዉ ኣዝዮም ሓደገኛታት ጉጅለ፡ ሓደ 
ምዃኑ ኣብ ውሽጢ መዝገባታ ንምምዝጋብ  
3ይ ክፋል 
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ: ነቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ምስ ስርዓት ደርግ ንምዝሪራብ: ብመንገዲ 
ምብራቕ ጀርመን ዝተሳለጠሉ: ናይ ዝርርብ ዘተ: ብሓደ ካብ'ቶም ኣብ ኣባላት ሰበ ስልጣን ስርዓት ደርግ: በዓል 
ስልጣን ዝነበረ ኣባል ስለያ ኣሜሪካ .ኣባል ስለያ ሕብረት ሶቭየት  ዝኾነ ሻለቃ ነጋሽ ኣቢላ /ሻለቃ ነጋሽ ኣብ'ዚ 
ሕጂ Eዋን ናይ ብሪጋደር ጀነራል ማEርግ ተዋሂቡዎ ኣብ መዓስከር ሳዋ ተመዲቡ ዝሰርሕ ዘሎ ዓላሚ መኮንናት 
Iዩ፡፡/  
ሻለቃ ነጋሽ ኣባል ደርግ ኮይኑ: ኣብ ዝርርብ ዘተ ምብራቕ ጀርመን ምስ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንኽዛተ: 
ብደርግ ዝተወከለ በዓል ስልጣን ደርግ Iዩ ነይሩ። ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ብመንገዲ ሻለቃ ነጋሽ: ንዝረኸበቶ 
ኹሉ ሓቤረታ ውጥን ሕብረት ሶቭየትን መሻርኽታ ስርዓት ደርግን: ንዘድልያ ብምትራፍ ንመራሕቲ ህዝባዊ ግንባር 
ሓርነት ኤርትራ ኸኣ ተጫንዎም ኣብ ዝነበረትሉ ህሞት Iዩ፡  ካብ ማEከል ስለያ ኬይ ጂ ቢ  ሕብረት ሶቭየት ናይ 
ተጸዋI ቀርኒ ኣፍሪቃ  ዝነበረ ሊዮትስለይ ኪሎቮንስኪ: “ስርዓት ደርግ ኣብ ውሽጡ ስርዓቱ ናይ መትከል ተሃድሶ 
ክገብር ኣለዎ“ ብምባል: ንሻለቃ ነጋሽ ድሕር'ቲ ዝርርብ ምብራቕ ጀርመን ንኽEሰር: ናብ ሰበ ስልጣን ደርግ 
መልEኽቲ ዘሕለፈ። ይኹን ድኣ Eምበር: ኣቐዲሙ Eቲ መደባት ሕብረት ሶቭየትን ማEከል ስለያ ኬይ.ጂ.ቢ.ን: 
ብማEከላይ ስለያ ኣሜሪካ ሲ ኣይ ኤ ተጠሊፉ ብምንባሩ: ኣሜሪካ ንኽልተ ግዜ ክትሰርሓሉ ንዘይደለየት ሻለቃ ነጋሽ: 
ድሕሪ'ቲ ዝተኻየደ ዝርርብ ምብራቕ ጀርመን: ህይወቱ ንኸድሕን ጥራይ: ነቲ ሽU ምክትል ዋና ጸሓፊ ዝነበረ: 
ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ::ብዘይ ዝኾነ ተጻብO ንሻለቃ ነጋሽ ንሜዳ ንኽኣቱ ክፈቕደሉ ከም ዘለዎ ዝሓበረት፡፡ 
Eቲ ናይ ሽU ምኽትል ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ: ምስ ሰበ 
ስልጣን ስርዓት ደርግ: ኣብ ምብራቕ ጀርመን ብመንገዲ መራሕቲ ምብራቕ ጀርመን ኤሪክ ሆኒከር: ዘካየዶ ዝርርብ 
ጽሟቕ መግለጺ ምሉE ትሕዝቶU ኸኣ Eዚ ዝስEብ ነበረ፦  
 
 Russian & East German Documents on Ethiopia and the Horn of Africa, 1977-78 
Memorandum of a Conversation between East German leader Erich Honecker and Isaiss Aforki, General Secretary of the 
Revolutionary Party of Eritrea, in Berlin, 31 January 1978 (dated 3 February 1978) 
 Honecker: [Welcoming remarks] 
 
Aforki: We are very proud and very happy about this meeting. It is a historical meeting. The first visit of our comrades in the  
GDR already brought very positive results. [...] We highly a ppreciate the good offices of your country and your party. What we 
have achieved so far is already a turning-point in our fight. The results of the meeting with the Ethiopians are still uncertain, but 
in any case it will be a historic meeting. In the past 17 years a fierce battle has been waged. Not one meeting took place betw een 
Eritreans and Ethiopians. If something developed from this first meeting, this will not only be good for our two countries but for 
the peoples of the entire world. The only pre-condition for it is goodwill on the Ethiopian and on our side. 
 [Short review of the Eritrean-Ethiopian conflict.] 
Comrade Erich Honecker: For the first dialogue with the Ethiopians it will be decisive to consider in which direction one has to 

 - 13 - 
become active in the interest of the Revolution. We are deeply interested in the success of the Ethiopian Revolution and in the 
objectives of the Eritrean People's Liberation Movement. Both sides have the goal to repel the imperialist intervention and build 
a new humane social order. It is very painful that comrades who are ideologically close are involved in such a conflict.  
We welcome the fact that Comrade Aforki ha s the determination and mandat e to come to Berlin to fi nd out together with the 
representatives of the DERG how the problems  can be solved. We have used our influenc e as much as possible to make sure that 
you will be heard. Now much depends on the dialogue which - af ter 17 years - can lead to a tu rning-point. As I understand 
Comrade Aforki, he is moving in this direction. In his conversation with Comrade Werner Lamberz, Comrade Mengistu indicated 
his readiness to grant the people of Eritrea full autonomy within  the Ethiopian state. What form this should take is a matter t o 
be dealt with by both sides.  
 
The national question has immense importance for the whole Ethiopian Revolution. Its so lution is also hindered by Somalia's 
aggression. Somalia currently receives the support of all imperialist governments. Concerning the Eritrean question, one has to see 
the opportunity given by [the similarity of] the contents of the Eritrean Liberation  Movement and the Ethiopian Revolution. I 
agree with Comrade Aforki that a solution would be of great significance not only for the peoples of Ethiopia and Africa but also 
for all peoples.  
 
We accord great significance to the currently arranged contact and the incipient dialogue. We hope it will lead to agreement. The 
revolutionary streams belong together. Comrade Aforki has ri ghtly stated that one can then proceed together against the 
imperialists. From my point of view, the full autonomy within the Ethi opian state is the correct solution in order to pursue 
together the common task of economic build-up and the creati on of a progressive social order in Ethiopia and Eritrea . Your 
forthcoming meeting can be successful. It is a historic meeting. I am interested in the question if you, Comrade Aforki, in the case 
one might come to an agreement, will have the strength to implement it. Besides you, there are two other movements in Eritrea. 
In case of an agreement one would have to carefully plan all steps. 
 
Comrade S. Aforki: The main problem is in how far Ethiopia is willing to meet our demands. It is clear from the start that if 
Ethiopia is not bringing along new proposals, a solution will not be possible. There is no po int in discussing the possibility of 
unifying both revolutions. What we need ar e guarantees that the fight against imperi alism and reaction will continue. Only one 
principal question is of importance.  
 
Everything depends on the capabilities and tactics of our organization. We won't be picky in minor questions. It is totally clear 
to us that in the case of an actual agreement its implementation is the important thing. Then we will check the details and 
implement them patiently. Eritrea has many enemies within and without. If they all find out about it, we will have many 
difficulties. But we are preparing for it. It is true that we are not the only organization. That, however, does not worry us. 
Because of our great influence and military strength we can succeed. The other two organizations in Eritrea have allied 
themselves with the imperialists and the reaction in the Arabic region. 
 
We have to expect that the imperialists will take advantage of the situation in case of a solution of the Eritrean problem and 
escalate the situation and heighten the conflict. Therefore it is necessary that the Socialist countries will guarantee a peaceful 
solution.  
 
In the case of an agreement prudent tactics are necessary not to allow the reactionaries to exert their influence. In Ethiopia as 
well there are forces which are powerfully fighting against a just solution. The current regime cannot proceed against these forces 
by itself. This is an important question. 
Honecker: [Report on GDR domestic and foreign policy] 
 
 መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ብስም ናይ ሽU ምኽትል ዋን ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ኣብ 
ምብራቕ ጀርመን ዘካይዶ ዝነበረ ስምምE: ምስ ስርዓት ደርግን ምቕባል ረጅናል Oቶኖምን: Eቲ ቀንዲ ተጋዳላይ 
ኣፍልጦ ኣይነበሮን ጥራይ ዘይኮነ: ብቐንዱ ንኹሉ Eቲ ኣብ ዝተፈላለየ መድርኽ ዝረA ዝንበረ ጉEዝይ ኣካይዳ: 
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ኣብ ወጻI ሃገራት ብዝነበሩ ሓፋሽ ውድባትን: ኣብ ሜዳ ብዝነበሩ 
ተጋደልትን: ተሪር ተቛውሞ የጋጥሞ ነይሩ Iዩ። 
 

 - 14 - 
ነዚ ከምዚ ዓይነት ምንቅስቓሳት ከኣ: መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ብሓይሊ 
ካብ ምድቛስ ድሕር ኣይበለን። ነቲ ኣብ ስሜን ኣሜሪካ ዝተላEለ ምንቅስቓስ: ብመንገዲ በዓል የማነ ገብረኣብ 
/ማንከይ/ን ሓጎስ ገብሪህይወት /ክሻ/ ቴድሮስ ሓድገምበስ ካልOትን ክደቕስዎ Eንከለዉ፡ ቴድሮስ ሓድገምበስ ናብ 
ሜዳ ድሕሪ ምልኣኹ: ኣብ ለካቲት 21/ 1980 ኣብ ሓለዋ ሰውራ ብመንገዲ ትEዛዝ ሙሳ ናይብን: ኮሚቴ ፍርዲ ዳዊት 
ሃብቱን ዝተረሸነ: ነቲ ቀንዲ መራሕ ናይ'ቲ ናይ ኤናስኤ ምንቅስቓስ ዝነብረ: መንግስተ-ኣብ ካብ ፖላሶ ኣጽዲፎም 
ብምቕታል: ኣብ ልEሊ Eቲ ምንቅስቓስ ራEድን ሽበራን ብምEታው: ነቶም ኣንቀሳቐስትን ተሓባበርትን ከም 
ዝደሃሉን: ከም ዝብተኑን ክገብሩ ኪIሎም Iዮም። 
ነቲ ኣብ ውሽጢ ሜዳ ዝነበረ ኩነታት ከኣ: ካብቶም ነቲ ስምምE ዘተ ምብራቕ ጀርመን ዝተቛወሙ ኣብ ክፍሊ 
ንግዲ ዝነበረ ኣዛዚ ገበረኽርስቶስ: ኣብ ሕክምና ዝነበረ ኣለም ለብሰቃል: ኣብ ጨንፈር ወትሃደራዊ Eጥቅን ስንቅን 
ዝነበረ ሃይለ ይግዛው :ዝርከብዎም ምሁራት ኣካላት ኣብ ክፍሊ ሓለዋ ሰውራ ክሓቁ Eንከለዉ: ነቲ ኣብ መዓስከር 
ስንኩላን ጀልሃንቲ ብመምህር ተስፉ ዘውደ ዝተመርሐ ምንቅስቓስ: ኣንጻር መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት 
ኤርትራ ንምድቛስ ከኣ: ነቶም ኣንቀሳቐስቲ ካብ መርየት ሱዳን ጀልሃንቲ: ናብ ሜዳ ኣEቲኻ ንምቕጻዮም ዝነበረ 
መደብ: በቶም ተደለይቲ Eኳ Eንተፈሸለ: Eቲ ዝጀመረ ምንቅስቓስ ግን ካብ ሱሩ ክመሖ ኪIሉ Iዩ። 
ክፍሊ ሓለዋ ሰውራ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: ካብ ዝተፈላለየ Eዋናት ዝዳጎኖም ብዓሰርተታት ኣማIት 
ዝቑጸሩ ቅዩዳት Eኳ Eንተነበሩዎ: ካብቶም ናብ ኮንጎ ብመንገዲ ምቑጽጻር ሓላፍነት Eሱራት ኣብ ሓለዋ ሰውራ 
ቀንዲ መርማሪ ዝነበረ ወልደዝጊ ባህታ ኣቢሉ: ነቶም 18 ተጋደልቲ ዝርከቡዎም 150 ኣባላት Iሰፓ ዝነበሩ 
ኤርትራውያንን Iትዮጵያውያንን: ናብ ኮንጎ ኪሰዶም Eንከሎ ግን ቀንዲ ተዋሳEቲ ካብ ዝነብሩ፦ 
1. ነፍስሄር ሚኒስተር ዓሊ ሰይድ ዓብደላ  
2. ምክትል ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ነበር ናይዝጊ ክፍሉ 
3. ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ብሪጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ 
4. ኣማኻሪ ሕጋዊ ጉዳያት ኣብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣማኒኤል ጳውሎስ 
5. ሓላፊ ወጻI ስለያ ኮሎኔል ጋይም ተስፋሚካኤል 
6. ዳኛ ላEለዋይ ቤት ፍርዲ ዳዊት ሃብቱ 
7. መርማሪ ሓለዋ ሰውራ ነበር ኮሎኔል ወልደዝጊ ባህታ 
8. ኣኽባር ሕጊ ኤርትራ ነበር ሙሳ ናይብ 
9. ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ክፍሊ Eዮ መሓመድ ኑር Uስማን ዲጎል Iዮም ነይሮም።  
ቤት ጽሕፈት ክፍሊ Eዮ ምምሕዳሩ ኣብ ትሕቲ ቤት ስሕፈት ፕረሲደንት Iዩ ነይሩ። ኩሉ ኣገልግሎቱ ኸኣ ነቲ 
ቤት ጽሕፈት Iዩ ነይሩ። 
Eዚ ኹሉ ዝኾነሉ ዘሎ ጉዳይ ከኣ: ነቲ ኣብ ኮንጎ ዝነበረ ናይ ኣልማዝ ምEዳን ጉዳይ ንምስላጥ: ሓይሊ ሰብ የድሊ 
ብምንባሩ: ብተመን ጉልበት ሰብ ንምምኽናይን: ነቲ ቀንዲ መደባት ንምትግባርን ዝዓለመ Iዩ ዝኸይድ ነይሩ። 
ክንዲ ዝኾነ ኸኣ ነቶም ስቪል Eሱራት ኣባል Iሰፓ ዝነበሩ: ኤርትራውያንን Iትዮጵያውያንን ዝጥርንፉዎም 
Eሱራት ተጋደልቲ ስለ ዝተደለዩ:Eዩ ድማ ነዞም ዝስEቡ ዝርዝር ኣስማቶም ተጋደልቲ Eሱራት ናብ ኮንጎ ምልኣኽ 
ዘድለየ። ከም ሳEቤኑ ድማ ናይ ሽU ግዝያዊ ፕረሲደንት ኤርትራ Iሰያስ ኣፈወርቂ: ነቲ ኣብ ኮንጎ ዛየር ዘጋጠመ 
ብድሆታት ክጻወሮ ስለ ዘይከኣለ: ነቲ ናይ ምርሻን ስጉምቲ ክውሰድ ትEዛዝ ዘመሓላለፈ። 

 - 15 - 
 ኣብ'ቲ መስርሕ Eደና ኣልማዝ ኮንጎ ዛየር ካብ ዝተረሸኑ ዝርዝር ኣስማት ተጋደልቲ፦ 
 
ተ.ቁ. ምሉE ስም ኣሃዱ E. ማEሰርቲ ት.ዓዲ ተ.ሓበሬታ 
1 ክብርኣብ 
ተኽለ ኣስፈዳይ 
ማEከላይ 
ሕክምና 
1989 ዛግር   
2 ታረቀ ኣብርሃ 
ተወልደ 
ብርጌድ 31 1979 ዓዲ-ጉEቦ 1ይ ዓመት 
ዩኒቨርስቲ 
ኣስመራ 
3 Iዮብ 
ኣስመሮም 
ቀላቲ 
ኤምዳድ 1984 ኳEቲት ኣብ ተግባረ-Iድ 
ዝተማህረ 
4 ጀማል 
ኣሕመዲን 
ማሕሙድ 
Oፕረይተር 
ወትሃደራዊ 
ቤት ጽሕፈት 
1979 ዓዲ-ጓEዳድ ተማሃራይ 
ቀሃዝ 
5 ቢተው ኣርኣያ 
ክንፈ 
Oፕረይተር 
ማEከላይ 
መደበር 
1982 ጽልማ   
6 ደስበለ በየነ 
ኣባይ 
Oፕረይተር 
ማ.መደበር 
1984 መስሓል 
ወደከለ 
  
7 ብርሃነ Iሳቕ 
ኣርዓዶም 
መጓዓዝያ 1989 ኣባርዳE   
8 መብራህቱ 
ሰንጋል ኣብርሃ 
Iደ ስርሓት 1986 ሰፍኣ   
9 ተሾመ 
ይርጋው 
ደበሳይ 
ክፍሊ ታEሊም 1989 4ተ ኣስመራ   
10 ያሲንI ብራሂም 
Iማም  
ሓለዋ------ክፍሊ 
ዜና 
1987 መንደፈራ   
11 ቢንያም ካፍል 
መረስE 
ክፍሊ ህዝቢ 1982 4ተ ኣስመራ   
12 ጂዘፐ ተኽሊያ 
ሃብተ 
Eጥቅን ስንቅን 1979  ዓዲ-ቀይሕ   
13 ገብረሚካኤል 
ተኽሉ ሂያቡ 
ሓለዋ ሕክምና 1987 ደቂ-ሸሓይ   
14 ተሰማበርሄ 
ክንሸሓይ 
Oፕረተር 1985 ቃቐብዳ   
15 ሰሎሞን ምሩጽ 
ሃውኪ 
ሓለዋ ፖ.ቤ.ጽ. 1990 Uና-ናላይ   

 - 16 - 
16 ብርሃነ ኣስረሰይ 
ንኣምን 
ክፍሊ Eድጊ 1986 ማይ-ሰራው   
17 ሰመረ መሓሪ 
ተስፎም 
ክፍሊ ሕርሻ 1990 ማEለውያ   
18 ጊላይ ባህልቢ 
ኣርኣያ 
ክፍሊ ሕርሻ 1989 ዓደም ዘማት   
ይ ቕ ጽ ል፦     
ውሕሉል ፈዳይ ንጉስ  
Full Source: asena-online.coms 
4ይ ክፋል 
ኣብ'ዚ ቅንያትዚ፡ ንዓለምና ብፍላይ ከኣ ንሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ተዳወብቲ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪን፡ ካቡU ናቡU 
ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርEስቲ ኣትየ ክጽሕፍ Eንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ 
ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉEዞን፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን 
ቤንጃንኩዝ፡ ብEለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን 
ፖለቲካውን ኩነታት ናይ'ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ Eንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ'ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ 
ነቲ ቃል ብቓሉ፡ "መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ Iዩ!!!" ክብል፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት 
ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል Eምነ መሰረት ብምግባር Iየ።  
ሰናይ ንባብ ን4ይ ክፋል፦ 
ርክብ ስምምE ዘተ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ሰበ ስልጣን ስርዓት ደርግ ብመንገዲ ምብራቕ 
ጀርመን በቲ ሓደ መዳይ ከኣ ርክብ ስምምE ዘተ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ምስ ሰበ ስልጣን ስርዓት ደርግ 
ብመንገዲ ሕብረት ስቭየት ከም ውጺIት ናይቲ ሰውራ ኤርትራ ኣብ ልEሊ መግዛEታዊ ስርዓት Iትዮጵያ 
ዝተጓናጸፎ ወትሃደራዊ ዓወታት Iዩ ነይሩ። 
Eቲ ብህዝባዊ ግንባር ዝምራሕ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ይኹን ብተጋድሎ ሓርነት ዝምራሕ ሰራዊት ሓርነት 
ኤርትራ በብናቱ ወትሃደራዊ ክንፊ ዘካየዶ ኣንጸባራቒ ዓወታት ንዝሰፍሐ ክፋል መርየት ኤርትራን ዝዓበየ ተጽውO 
ከተማታት ኤርትራን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ብምEታው ሓራ ዝገበረሉ መድርኽ ብምንባሩ ከም ውጺIት ወትሃደራዊ 
Eብየት ዓወታቱ ካብናይ ተኻላኻልነት መድርኽ ወጺU ንመድርኽ ጃላነት ሰጊሩ ንስርዓት ደርግ ኣብ ናይ ምክልኻል 
ሓጹር የEትይዎ ብንምባሩ Iዩ ሳላ ናይቲ ዝተኸፍለ ገዚፍ ኤርትራዊ መስዋEቲ ስርዓት ደርግ ብመንገዲ ኣማኸርቱ 
ናብ ናይ ዘተ ባይታ ክኣቱ ዝኸኣለ። ይኹን ድኣምበር Eቲ ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ካብ ዝደቐቕ ክሳብ Eቲ ዝፈረየ 
ውጺIቱ ማEከላይ ስለያ ሕቡራት መግስታት ኣመሪካ ብወግI ይከታተሎን ይቆጻጸሮን ነይሩ Iዩ። ብናቱ ኣልያ ግን 
ይኸይድ ኣይነበረን። 
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነቲ ኣብ ዝተፈላለየ Eዋን ኣንጻር ኣተሓሳስባUን ኣካይዳUን ዝኸይድ 
ዝነበረ ኣብ ውሽጢ ሜዳ ይኹን ኣብ ወጻI ናይ ባEሉ ዝኾነ ምስጢራዊ ኣሰራርሓ ብምኽታል Iዩ ዝጭፍልቖ ነይሩ። 
Eቲ ናይ  ሰሜን ኣሜሪካ ምንቅስቓስ ምስ ኩነታት ምዝላቕ ዝተኣሳሰር Eኳ Eንተዘይኮነ ናይ 79 ምንቅስቓስ ስንኩላን 
ይኹን ናይ 73 ብስም ምንቅስቓስ “መንካE” ናይ 78-79 “የሚን” ካብቶም ዝተዳህኩ ምንቅስቓሳት Iዮም ነይሮም። 
  
1. መልEኽቲ ሚስጢር (ኮድ) Oፕረይትተር ንኩነታት መቕተልቲ ወልደንኪኤል ሃይለ ኣብ ኩናት ምሕራር ሰገነይቲ 

 - 17 - 
ንኣብነት፡ “Eታ ላም ኣብ ዓደ ኣቦኣ ተሓሪዳ” Iዩ ዝብል ነይሩ።  
2. መቕተልቲ ሰሎሞን ወልደማርያም ኣብ 1983 ብመንገዲ ሙሳ ናይብ ኣብ ዓራግ 
3. መቕተልቲ Iብራሂም ዓፋ ኣብ 1985  
4. ምርሻን ኣዛዚ ብርጌድ ምክትታል ዶባት ጸጋዘኣብ /ስርናይ/ ኣብ ኣንደርሰን 
5. ምርሻን ኣዛዚ ቦጦሎኒ ገረዝግሄር /ኤነትረ/ን ናይ ካልOትን ዝርዝር ናይቲ ፍጻሜታቱን ፈጸምቱን Eለቱን ኸኣ 
ብሰፊሑ ምስ ጭብጥታቱ ክንጠቕሶ ክፍትን Iየ። 
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብቲ ቀጻሊ ምስ ስርዓት ደርግ ዝገብሮ ዝነበረ ዝርርብ ዝያዳ ነቲ ዝርርብ 
ዝመርሖ ዝነበረ ኣብ ውሽጢ ተጋደልትን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ከም ምኽትል ዋና ጸሓፊ ናይ'ቲ ውድብ ዝፍለጥ 
ዝነበረን ብናይ ግዳም ሓይልታት ግን ከም ቀንዲ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ 
ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ Iዩ ዝEለ ነይሩ። ብሸነኽ ስርዓት ደርግ ኸኣ ኣብዚ ካልኣይ ርክብ ብኣቶ ብርሃኑ ባዮህ 
ይምራሕ ነይሩ። ዝርዝር ውጺIት ናይቲ ካልኣይ ዙርያ ርክብ ከኣ ነዚ ይመስል ነይሩ፦ 
Russian & East German Documents on Ethiopia and the Horn of Africa, 1977-78 SED official Hermann 
Axen to E. Honecker, 18 April 1978, enclosing Draft Letter from Honecker to Brezhnev on Ethiopian-
Eritrean Talks, 19 April 1978 
 Enclosure: Honecker to Brezhnev, 19 April 1978 
 Esteemed Comrade Leonid Ilyich Brezhnev! 
On 23 March 1978, the second meeting between the representatives to the Provisional Military 
Administrative Council of Socialist Ethiopia and the Eritrean Liberation Front took place. Upon request 
by the Politburo of the CC of the SED, Comrade Hermann Axen, member of the Politburo and CC secretary, 
participated in the talks. 
[Berhanu Bayeh and Aforki declared again their desire to terminate the bloodshed and to do everything to 
solve the Eritrean problem by peaceful means.] 
Despite this declaration made by both negotiators, the political negotiations showed that the positions on 
both sides had become stiffer. 
The representative of the Provisional Military Administrative Council was inclined to favor a 
predominantly military solution of the Eritrean problem. They did not make any concrete or constructive 
proposals for a peaceful and political solution although Comrade Werner Lamberz had agreed with 
Mengistu Haile Mariam on working papers in December 1977. The attitude of the representatives of the 
Eritrean Liberation Movement illustrated, on the other hand that, under the pressure by the leadership of 
the Sudan and the Arab reaction, there has been a strengthening of nationalist, openly separatist forces 
within the Eritrean movements, especially by means of the coordination between the Eritrean People's 
Liberation Front and the Eritrean Liberation Front (Revolutionary Council).  
The leader of the Eritrean People's Liberation Front, Aforki, presented the demand for a separate Eritrean 
state in even harsher terms. Only after long sharp discussion was he willing to agree to this second meeting 
and to the further examination of the proposals made by the SED. Thus it was possible to hold the second 

 - 18 - 
meeting. In the course of the meeting, the representatives of the Ethiopian leadership and the EPLF 
reiterated their known positions. They accepted the SED proposal - this proposal was, as is well known, 
agreed to by the CC of the CPSU - to put the following four points before the Provisional Military 
Administrative Council and the Central Committee of the EPLF as recommendations for a settlement: 
1. Both sides confirm their resolve to stop the bloodshed immediately and bring about a political 
solution. 
2. The Provisional Military Administrative Council of Ethiopia will make a public declaration 
expressing its concrete proposals for the implementation of regional autonomy for Eritrea in the 
framework of the Ethiopian state and under inclusion of all willing positive forces in Eritrea. The 
Central Committee of the EPLF recognizes the achievements of the Ethiopian Revolution and 
declares itself ready for cooperation in the interest of implementation of regional autonomy. 
3. Revolutionary Ethiopia's secure access to the Red Sea must be guaranteed by its uninterrupted 
access lines and its control over Asmara and the ports of Massawa and Assab. 
4.  Both sides form a common commission for the purpose of implementing the above points and all 
other steps for the security of the Revolution in Ethiopia and regional autonomy in Eritrea. 
 It was agreed to inform the leadership organizations of Ethiopia and of the EPLF and have them 
communicate their positions on the results of the second meeting and the proposals of the SED at a 
third meeting in the GDR in mid-May. 
Thus the second meeting undermined all attempts by the representatives of the EPLF to break off 
all political contacts and negotiations with the Provisional Military Administrative Council of 
Ethiopia [as they had previously intended to do]. 
But the situation involves the acute danger that the fighting over Eritrea will escalate and that 
the Arab reaction and the imperialists will intervene even further and attempt to internationalize 
the conflict. This would severely endanger the revolutionary developments in Ethiopia. 
 
The Politburo of the CC of the SED is of the opinion that everything has to be done to achieve a 
political solution of the Eritrean question. The safeguarding of the revolutionary process in 
Ethiopia and its territorial as well as political integrity is a necessary precondition for this. The 
Provisional Military Administrative Council must doubtless have reliable control over its free 
access to the Red Sea. This, however, must be safeguarded by political and military means. It is our 
impression following the recent meeting that the Provisional Military Administrative Council is 
only oriented towards the military tasks in this matter and, despite repeated verbal assurances, has 
not made any concrete political steps in winning over the Eritrean population for the 
implementation of regional autonomy. 
 

 - 19 - 
 We therefore think that the Provisional Military Administrative Council should without further 
delay address an appeal to all willing forces in Eritrea for the peaceful political solution of the 
Eritrean problem. It would have to render more precisely the proposals it has made so far by 
concrete suggestions on the implementation of the right for self-determination of the different 
nations within Ethiopia in order to speed up the process of differentiation within the Eritrean 
population and to isolate the reactionary, separatist forces in Eritrea. 
Based on the results of the last meeting, the Politburo of our Party proposes therefore that the Soviet 
comrades, in conjunction with representatives of our Party, work out internally possible solutions to the 
regional autonomy of Eritrea in the framework of the Ethiopian state in order to communicate them at the 
appropriate time to the Chairman of the Provisional Military Administrative Council, Mengistu Haile 
Mariam. 
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ምስ ስርዓት ደርግ ርክብ ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ ህሞት 
ብግዲU መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብመንገዲ ናይ ሽU ሕብረት ሶቭየት ኣብ ክረምሊን ቀይሕ 
ምንጻፍ ተነጺፍዎ Iዩ ምስ ስርዓት ደርግ ናብ ዘተ ዝኣተወ ብወገን መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኸኣ ነቲ ዘተ 
ኣቦ ወንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር ይመርሖ ነይሩ። ዝርዝር ናይቲ ውጺIት ዘተ 
ኸኣ ነዚ ይመስል ነይሩ፦ 
Russian & East German Documents on Ethiopia and the Horn of Africa, 1977-78 
SED Department of International Relations, Information on talks of Ahmed Nasser (ELF-RC) in the 
USSR Solidarity Committee, 7- 8 June 1978 
 We received the following information from the CC of the CPSU: 
 
The representatives of the Soviet Committee for Solidarity explained the USSR position which is based on 
the assumption that the solution of the Eritrean question has to be achieved within the framework of a 
unified Ethiopian state by means of negotiations. 
 
In effect, the three talks which were held with Ahmed Nasser proved that the Eritrean friends are not yet 
willing to approach the question by giving up the slogan of independence for Eritrea. Their argumentation 
is that neither side should coerce the other one into negotiations and a solution could only be a result of 
unconditional negotiations. 
 
In the first conversation on 7 June, A. Nasser indicated that the ELF-RC would possibly consent to a 
federation. In the following talks it was not mentioned again, and by the time the third talk took place on 
8 June, the position of the Eritrean friends had even hardened. 
 

 - 20 - 
Generally they were at pains to prove that the ELF was the best, the [most] Marxist-Leninist of the 
Eritrean movements. They pointed out their advantages as follows: 
1. The ELF recognizes the progressive character of the Ethiopian Revolution. 
 2. It acknowledges the importance of the Soviet-Cuban support. 
 3. It does not demand preconditions. 
4. It is willing to negotiate. 
 5. It favors the unification on a common democratic basis. 
 
The Soviet comrades estimate that the attitude of the ELF appears to be slightly more flexible as those of 
the other Eritrean movements but this is, however, only an appearance. 
ማEከላይ ስለያ ሕብረት ስቭየት K.G.B. ብኣልያ ናቱ ነቲ በብሸነኹ ዝካየድ ዝነበረ ስምምE ዘተ ንምድልዳል ስርዓት 
ደርግን ድሕነት ሓንቲ Iትዮጵያን ንኸተAውት ምስተን ኣብ ክልተ ውድብ ተኸፋፊለን ዝነበራ ውድባት ኤርትራ 
ኣብ ዝተፈላለየ ቦታን ብዝተፈላለየ መንገድን ክትራኸብ Eንከላ ዝያዳ ኣድህቦኣ ነቲ ክልተ ሰውራ ከም ዝመናጨትን 
ኣብ ሓድሕዱ Eምነት ከም ዘይህልዎን ኣብ ምግባር ውን ተጠቂማትሉ Iያ። ዝያዳ ናታ ስሕበት ንምEዋት ውን 
ኣብቲ ደጊማ ምስ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዘካየደቶ ገምጋም ካልኣይ ውጺIት ዙርያ ዝርርብ ዘተ 
ውጺIቱ ነዚ ይመስል ነበረ።  
Russian & East German Documents on Ethiopia and the Horn of Africa, 1977-78 
Memorandum of Conversation between [SED] Comrade Friedel Trappen and Soviet Comrade R. A. 
Ulyanovsky in the CC of the CPSU, 11 May 1978 
[Other participants] 
 Ulyanovsky: 
 
As Comrade B.N. Ponomarev has already pointed out in the last conversation with the comrades of the 
SED, the CC of the CPSU considers the talks of the SED with the Eritrean movements and the Ethiopian 
side very useful and positive. We can still say this today. On this basis one should approach the next 
meeting in June as well as other meetings. We consider the four points agreed on at the last meeting as 
positive. If both sides really take the four points as a starting point, this would be positive for further 
development. We are of the opinion that the following main points should be emphasized: 
a) The political solution of the problem and an end to the bloodshed. 
 b) The granting of regional autonomy for Eritrea, but, however, no separate national independence. 
c) The unconditional use of Ethiopia's communications with the ports on the Red Sea. 
d) The increased unification of the progressive forces on both sides. 
 
This would be a deeply satisfying platform which could be developed further. 

 - 21 - 
 
The points agreed upon in the March meeting are contained in these proposals and hence could be developed 
further at the June meeting. This would create a real foundation for the rapprochement of both sides. The 
main question is, how honestly, how genuinely, and how deeply both sides will comply with these points. If 
one could say today that the four points are fulfilled by both sides or will soon be fulfilled, this would be a 
great relief for us. 
 
The CPSU also works in this direction. It agreed to receive an ELF-RC delegation led by Ahmed 
Mohammed Nasser at the level of the USSR Solidarity Committee on a confidential internal basis around 
20 May 1978. We will use these contacts in order to induce the representatives of the ELF-RC to have 
direct contact with the Provisional Military Administrative Council.  
The objective is to find an appropriate solution for Eritrea within the framework of the Ethiopian state. 
We do not have the intention to hide from Ahmed Nasser our policy toward a unified Ethiopia. The policy 
of the CPSU is aimed at the unity of Ethiopia. We will try to convince Ahmed Nasser that the future 
development of the Eritrean people can only evolve in a unified Ethiopian state. In the discussions we will 
continue to pursue the line of emphasizing the unity between the Marxist-Leninist forces and national-
democratic forces in Ethiopia and Eritrea. 
 
We would like to stress that we have to be extremely tactful in our relations with Mengistu Haile Mariam 
and the PMAC, in particular with respect to the Eritrean question. Mengistu Haile Mariam does not have 
an easy stand within the PMAC in this regard. In connection with the well-known Dr. Negede [Gobeze] 
affair tensions have heightened within the PMAC and this has not made Mengistu's task any easier. 
 
We would like to emphasize that all concrete initiatives on the Eritrean questions have to originate from 
Ethiopia. This does not mean that the Eritrean side is free of any initiatives. If we put the entire weight on 
the Mengistu Haile Mariam's shoulders and free Ahmed Nasser or respectively Aforki of any responsibility, 
this would be one-sided. The Ethiopian side is watching with great jealousy the actions of the CPSU and 
the SED.  
Here as well one has to see the connection between Mengistu Haile Mariam's position and the people 
around him. Mengistu Haile Mariam deserves to be regarded by us as a man who represents internationalist 
positions. By contrast to him, Berhanu Bayeh and Fikre Selassie as well as Legesse Asfaw and others, for 
example, are marked by nationalism although they are faithful to Mengistu Haile Mariam. All steps and 
initiatives on the part of the CPSU, the CP Cuba, and the SED must be put forward extremely tactfully 

 - 22 - 
and carefully not to cause any protests. Frankly, the problem lies to a certain degree in the fact that we all 
attempt to square the circle.  
The one side of the problem is - and we are both working on this - to solve the problem on an 
internationalist basis. On the other hand there are efforts to solve it on a nationalist basis. This is precisely 
why, I emphasize again, we have to apply maximum caution, circumspection, and tactfulness towards 
Mengistu Haile Mariam so that the nationalists will not grasp him by the throat. 
In our contacts and talks with Ahmed Nasser we intend to make it unmistakably clear to him that it is 
necessary that all revolutionary forces join together and that the Eritrean problem is not only a national but 
above all a class problem which has to be solved by the common fight  against the imperialists and the Arab 
reaction. 
 
Efforts to split up Ethiopia and create a separate Eritrean state, to refuse to give Ethiopia access to the 
ports on the Red Sea, to drive the Soviet Union and the other Socialist countries out of this region, are not 
simply a national problem but a problem of international class warfare, not to speak of the fact that such a 
separate state would be manipulated by the Sudan and Saudi Arabia and their petrol dollars. 
 
We will therefore point out to Ahmed Nasser, who claims to be a Marxist, the national and international 
dimension of the Eritrean problem. 
 
Concerning the questions put forward by Comrade Trappen I would like to add the following consideration: 
 
The basic difficulty is the fact that separatist ideas have been rooted in Eritrea for a long time. These ideas 
are very popular among the population, especially among the workers. This factor, the factor of the erring of 
the masses based on nationalism, is a given one. The main difficulty therefore is that the mass of the 
Eritrean population does not understand the difference between the imperial regime of Haile Selassi and the 
policy of the PMAC. 
 
The fight continues as in earlier times under the imperial regime. This creates the great necessity for 
intensified political work by the PMAC and above all by Mengistu Haile Mariam towards the Eritrean 
population. It was particularly this point that Comrade Leonid Ilyich Brezhnev discussed with Mengistu 
Haile Mariam during his trip to Moscow. 
 
The PMAC is confronting a decisive, great, and huge task to get the people of Eritrea on the side of the 
Ethiopian Revolution. Preparations have been made but no concrete steps and measures.  

 - 23 - 
The Soviet comrades have told Mengistu Haile Mariam and Legesse that it was now important to show the 
Eritrean people that the PMAC is not identical with the regime of Emperor Haile Selassi and the interests 
of the Ethiopian Revolution are in harmony with the interests of the progressive forces in Eritrea. 
Unfortunately, forces in the PMAC and Mengistu Haile Mariam himself have caused a slow-down of this 
necessary political work towards the people of Eritrea. Mengistu Haile Mariam is passive. 
We completely agree with the estimate that military actions for the solution of the Eritrean question alone 
are pointless and, moreover, dangerous. They would widen the gap between the Eritrean people and the 
Ethiopian Revolution and create new intensified hatred. This does not mean that the PMAC should 
completely abandon military activities.  
We think that it is necessary to exert military pressure on the Eritrean separatists forces. This especially 
since in regard to military matters the current situation in Eritrea is not favorable for the PMAC. It is 
therefore necessary to talk but at the same time to act militarily on the part of the PMAC.  
This applies in particular to the safeguarding of important military strategic positions and especially  of the 
communications with the ports of Massawa and Assab well as the capital Asmara, the cities Akordat, 
Keren, and Barentu. These military actions have to serve political measures. 
It was emphasized in the talk between Comrade L.I. Brezhnev and Mengistu Haile Mariam that it is 
necessary for the PMAC to address itself to the Eritrean people. This political initiative is extremely acute 
today as never before. We deem it necessary that both the CPSU and the SED together exert influence on 
Mengistu Haile Mariam in this respect. We have to take into consideration that the position of the 
Eritrean movements has not become any less obstinate, because they still demand the separation of Eritrea. 
This shows that there are no honest efforts for a political solution on the part of the Eritrean 
representatives. Therefore it is correct to work for a change in the current position of the Eritrean 
movements. It is especially necessary to receive from them a declaration pledging that self-determination for 
the Eritrean people will be achieved within the framework of a Ethiopian state. We received an 
information [report] in early May according to which direct contacts had been established between the 
PMAC and the EPLF.  
We do not know anything about the substance of these contacts. With respect to the concrete question 
whether it makes sense to continue the negotiations or to await military actions, Comrade Ulyanovsky 
stated that both sides had to be induced to [take part in] further negotiations and that at the same time a 
certain limited military pressure was quite useful, meaning that even with the continuation of the  
negotiation efforts certain military actions could not be precluded. 
Concerning the question on the concrete coordination between the CPSU, the SED, and the Cuban CP, 
Comrade Ulyanovsky emphasized that all bilateral contacts with the Cuban CP are excellent and that the 
same applied to the SED. There has been no exchange of opinion with the People's Democratic Republic of 

 - 24 - 
Yemen on the part of the CPSU. They have, as is well known, pulled their troops out of Ethiopia. One has 
to take into consideration that the situation in the PDR Yemen is difficult. The PDR Yemen has to be 
protected. 
Comrade Ulyanovsky agreed to put the proposal for the creation of a mechanism for consultation and 
coordination before the leadership of the CPSU. Concerning the question of a possible later public 
announcement of our parties on the Eritrean question (in some form), it is expedient to examine this in the 
light of the Moscow talks with Ahmed Nasser and the planned third meeting of the Ethiopian and 
Eritrean sides with the SED. 
With respect to the question of expert consultations on variants of a solution, it is possible at any time for 
GDR scientists [specialists] to consult with Soviet comrades about concrete questions. Comrade 
Ulyanovsky thinks that at this point these contacts should be limited to the level of the International 
Relations Departments of the Central Committees.  
With respect to the involvement of CPSU experts in the consultation and negotiations at the third meeting, 
Comrade Ulyanovsky stated that he would put this question before the party leadership for decision. 
Concerning the guarantees called for by the Eritrean side, one can only get more precise on this point after 
concrete results have been achieved on the question of what, who, and to whom in some matter guarantees 
might be given. 
Finally, Comrade Ulyanovsky pointed out that the attempt to keep the Ethiopian leadership from its 
military advance through us was a very delicate matter. The PMAC was predominantly of the opinion that 
even a political solution of the Eritrean question was not possible without a strengthening of Ethiopia's 
military positions in Eritrea and that the liberation of above-mentioned ports and cities can only be 
achieved by military means. The PMAC assumed that only then [would] actual and basic conditions exist 
for negotiations with the separatists.[...] 
Eቲ ሰውራ ኤርትራ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ሓይሉ ዝበዝሕ መርየትን ህዝብን ሓራ ዝገበረ ክልተ ውድባት ኤርትራ 
ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ካብቲ ኣሒዝዎ ዝነበረ ገስጋስ ንምEጋቱ ማEከላይ 
ስለያ ሕብረት ሶቭየት K.G.B. ከይ ጂ ቢ ምስ ማEከላይ ስለያ ምብራቕ ጀርመን ብምስምማE ሓደ ናይ 
ማሕበርነታዊ ሓይሊ ጥርናፈ ኪዳን ዝገበረ ወትሃደራዊ ማEከል ክምስርት ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ሓደ ግዙፍ 
ውዳቤ ሓይሊ Eማም ክምስርት ወጠነ። 
ነዚ ውጥን'ዚ ዘAውቶ መደባት ንምስኣል ከኣ ኣቐዲሙ መደባት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ክንፊ ወትሃደራዊ 
ትካል ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝኾነ ናይቲ ኣብ ዲያጎ ጋርስያ ዓጢቑ ዝነበረ 5ይ ጭፍራ መራኽብን ተልEኾ 
ውዳቤ ሰራዊት ሰመን ኣትላንቲክ ኔቶን ኣቐዲሙ ክፈልጥን ከጽንEን ስለ ዝነበሮ Iዩ ናይ ሕብረት ሶቭየት ሓላፊ 
ምክትታል ቀርኒ ኣፍሪቃ ግራቦውስኪ Grabowski ከምU 'ውን ናይቲ ሕብረት ናይ M.F.A. ን C.P.S.U. ሓላፊ 
ሲኒትሲን Sinitsin ኣብ ዝተረኽብሉ ሰውራ ኤርትራ ዝዳኸመሉ ወትሃደራዊ ሕንጻጽ ኣብ ምንዳፍን ናይ ክልቲU 
ውድባት ሰውራ ኤርትራ ማለት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ልሉይ ድኽመታትን 

 - 25 - 
ኣብ ዓለማዊ ጉዳያት ዘለዎ ተቐባልነትን ብምድህሳስ ነቲ ክተዓጻጸፍሉ ዝጸንሑ ናይ ግዜ መውሃቢ ስምምE ዘተ ናብ 
ወትሃደራዊ ዓብላልነቶም ክቕይሩዎ 380 ዲግሪ ዝተጠወዩ። 
ኣብዚ ዝተኻይደ ገምጋም ሕብረት ስቭየትን መሻርኽታ ኩባን ምብራቕ ጀርመንን ሊብያን የመንን ካልOትን 
Eንታይ ግደ ከም ዝነበረንን ኣረኣEያ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ናይ ሽU ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ቻይናን 
ፈረንሳን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ሃገራት ምEራብ ኤውሮጳን ናይ ክልቲU ውድባት መራሕቲ ሰውራ 
ዝነበሩ መሪሕነታት ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነትን ብዓይኒ መጽናEቲ ሕብረት ሶቭየት ከመይ ይመስል ከም 
ዝነበረ ዝሕብር ውሽጣዊ ሰነድ ከኣ ነዚ ይመስል ነበረ። 
Russian & East German Documents on Ethiopia and the Horn of Africa, 1977-78 GDR Embassy in 
Moscow, 19 June 1978, Memorandum of a Conversation between [SED] Comrade Grabowski and the 
Head of the Third African Department of the [Soviet] MFA, [CPSU] Comrade Sinitsin 
On Mengistu's speech of 14 June 
 
The speech contains statements which can hardly be read without concern. One still has to assume that the 
military actions of the separatists have to be energetically opposed, that full and effective control by the 
PMAC and the Ethiopian armed forces over the cities in the north of the country and their access lines has 
to be assured.  
But obviously this was not everything that the speech meant to convey. Intentions for a complete military 
solution of the Eritrean problem shine through. One cannot recognize any new constructive or concrete 
suggestions on how to proceed politically. But this is exactly what would be necessary in the current 
situation and in the context of corresponding necessary military actions. 
 
Obviously those forces within the Ethiopian leadership which have always favored a one-sided military 
solution have gained ground. It also seems important that there is heightened concern about the possibility 
of a new delay of a solution of the problem contributing to a renewed destabilization of the revolutionary 
regime. 
 
 On Ethiopia's international situation 
 
The predominant majority of Arab states is increasingly moving against Ethiopia. One should under no 
circumstances underestimate the danger involved in the clash between the positions of the reactionary and 
progressive Arab regimes in the Eritrean question which is heightened by the present policy of the Ethiopian 
leadership. Basically, only the People's Democratic Republic of Yemen is granting real support for the 
Ethiopian Revolution.  

 - 26 - 
Algeria is acting in a very reserved way: while acknowledging the achievements of the Ethiopian 
Revolution, it does hardly anything concrete in support. Syria and Iraq have clearly expressed once more in 
recent days that they intend to give support to the [Eritrean] separatists, including military supplies. The 
Iraqi leadership is also interested in strengthening in every way the pro-Baathistic elements in Eritrea.  
The Libyan position is quite unclear. Even though they rhetorically recognize the achievements of the 
Ethiopian Revolution, they, however, less and less explicitly oppose the separation of Eritrea. The 
impression that the Libyan leadership basically favors the Arabization of Eritrea is not far off. In no case 
does it want to see relations among the Arab states, especially among the countries of the rejection front, be 
burdened by the Eritrean question.  
The pressure exerted by Saudi Arabia and Egypt can definitely be felt. It is difficult to say whether Arab 
countries will be willing to deploy troop contingents in Eritrea against Ethiopia. They will undoubtedly 
take into consideration that the predominant majority of African countries would oppose such a move. In 
their view, Eritrea is a part of Ethiopia. A separation of Eritrea would run counter to their national 
interest as strong separatist movements exert de-stabilizing influence in many African countries. 
 
It is remarkable that similar considerations make even [Sudanese President Jafaar Al-] Numeiri waver. His 
attitude toward Ethiopia has become more careful, despite pressure from Saudi Arabia and Egypt. Besides 
the Southern problem, several other questions (refugees from Eritrea, interest in the use of the Nile) impel 
him to keep up somewhat normal relations with Ethiopia. 
 
The African countries are in principle opposed to a change of borders. In this question the progressive 
[countries] and those countries which are largely dependent on the West coincide in their views, though the 
latter fear the revolutionary changes in Ethiopia. The common danger has even led to a rapprochement 
between Ethiopia and Kenya. Kenya appears more aggressive and positive [in this question] than some 
progressive African states. Tanzania's attitude has a very positive effect as it consistently and convincingly 
opposes the separation of Eritrea.  
Nigeria, which is under strong pressure by the USA and in which the OAU has, as is well known,  much 
influence, already showed itself to be wavering during the aggression by Somalia. Guinea, which has 
recently repeatedly pointed out the war of national liberation by the Eritrean people, gives Ethiopia more 
headaches than support. 
 
In sum it can be said that the OAU does not want to allow for a confrontation and is looking for ways to 
confirm the inviolability of borders and the territorial integrity. How little consistent and passive the OAU 
is, is proved by the fact that Ethiopia has received little support and that - due to the fear of a possible split 

 - 27 - 
-  even Somalia's aggression was not condemned. 
 
Nevertheless, an intervention by the Arab countries in Eritrea should run into considerable opposition 
within the OAU. This is in part the effect of the still deeply rooted traditional fear and resistance of the 
African states against Arab expansionism. At the same time, none of the African countries seriously wants 
to endanger its relations with the Arab states.  
This altogether very passive and inconsistent attitude of many African countries and of the OAU was not 
an unimportant factor which led the Ethiopian leadership to recognize that in practice only the Socialist 
countries are Ethiopia's real and principal allies. 
 
Among the imperialist countries, one has to pay particular attention to the efforts and activities of the 
USA, Italy, and France. Their situation in Ethiopia and also with respect to the Eritrean question is quite 
delicate.  
All imperialist countries, of course, are interested in the elimination of the Revolutionary achievements in 
Ethiopia  and in the establishment of a pro-Western regime. They are putting all their efforts toward this 
goal.  
The NATO countries, led by the USA, base their efforts on the sober assumption that a frontal attack 
would hardly help to achieve their goals, would only foster the basic anti-imperialist mood of the Ethiopian 
people and its leadership and drive Ethiopia even closer into the hands of the Socialist community of states.  
The USA in no case wants to burn all its bridges to Ethiopia. To the best of their abilities, they want to de-
stabilize the situation in Ethiopia and the revolutionary regime, and undermine and subvert the 
revolutionary development in Ethiopia.  
The imperialists aspire to take advantage of ethnic conflicts, exploit the social instability of the leadership, 
and encourage nationalist feelings in an effort to further stiffen the Ethiopian attitude in the Eritrean 
question and thereby aggravate the situation of the revolutionary regime.  
One also has to take quite seriously the skillful attempts, in particular by the USA, to launch such 
arguments as "why should the solution of the Eritrean problem be done only by way of cooperation with the 
Soviet Union and the Socialist countries," "a certain cooperation with the USA and the West could 
certainly be useful," "the USA after all have considerable possibilities in effectively influencing Saudi 
Arabia, Egypt and other Arab countries," "the West has to offer quite constructive solutions." It is 
remarkable that Ahmed Nasser has pointed to this question during his talks with the Soviet comrades in 
Moscow.  

 - 28 - 
The Soviet comrades, however, have no indication that these advances are actually effective. One has to 
assume that the USA would prefer a unified, reactionary Ethiopia to a divided Ethiopia. By using the 
unity slogan, they are trying to activate those reactionary and nationalist forces, which no doubt still exist, 
against the revolutionary regime. 
 
Considering all these aspects it is not surprising that the USA, Italy, and France have officially opposed 
Eritrean separatism. It is also symptomatic that the United States is making obtrusive efforts to prove that 
it was they who recommended to Siad Barre to withdraw his troops from Ethiopia.  
The cautious handling of aid to Somalia also shows that the USA on no account intend to keep their 
relations with Ethiopia - in the long run - strained. The USA and China are using Somalia and the 
provocative actions by Somalia against Ethiopia - which are above all intended to have a de-stabilizing 
effect--more for anti-Soviet than anti-Ethiopian purposes.  
They understand that support of the Eritrean separatists would also be directed against the reactionary 
forces in Ethiopia. 
 
With respect to Somalis, the USA are intent on establishing a foothold and bringing the leadership of the 
country under their firm control. In this regard attention has to be paid to the fact that they also do not 
consider Barre a solid partner.  
They assume that he would deceive even the West. Nevertheless, it is to be expected that Barre will soon 
make a trip to the USA. He wants to gain military support in the amount of $1 billion. There are 
indications that the USA is willing to give $50 million. 
With respect to similar "military abstention" by China, without doubt other motives play a role: the Chinese 
leadership does obviously not consider it opportune to display its military weakness in public - and 
especially in such a burning spot of international politics.  
Light arms are less revealing, yet they will not allow Somalia to wage a large war against Ethiopia. In 
addition, China does not want to strain its relations with Africa any further. 
 
 With respect to the domestic situation in Somalia, one has to first emphasize that Barre is continuing to 
exploit nationalist slogans and considerable tribal feuds to eliminate progressive elements from the state 
and party apparatus and to replace them with people faithful to him.  
This is facilitated by the fact that the party is without a broad social basis and in practice was organized 
by Barre from above. Barre is careful not to expound a pro-Western course. He has to acknowledge that the 
progressive development in the past cannot simply be crossed out.  

 - 29 - 
The country still has sufficiently powerful progressive forces which for now are silent. He thus prefers to 
leave many things outwardly as they have been. Officially, the program and the organization of the party 
are retained. The party organization is even being activated. 
[Signed] Grabowski. 
  
ካብዚ ዝተበገሰ ውጺIት Iዩ ኸኣ ስርዓት ደርግ ኣብ ልEሊ ሰውራ ኤርትራ ሰፊሕ ወትሃደራዊ መጥቃEቲ ዘበገሰን 
ምዝላቕ ክኽሰት ዝኸኣለን። ስርዓት ደርግ ኸኣ ነቲ ወትሃደራዊ ስሪሒታቱ ብግዙፍ ዓቕሚ ወትሃደራዊ ኣጽዋርን 
ብዝሒ ሰራዊት ብምስላፍ ክብገስ Eብከሎ ኣብ'ቲ "ብግብረ ሃይል" Iሉ ዝሰምዮ ዝነበረ ወትሃደራዊ ስያመ 12 ግብረ 
ሃይሊ ብምስላፍ Iዩ ናብ ኤርትራ ዝወፈረ።  
 
ጎኒ ጎኒ መትቃEቲ ስርዓት ደርግ ኸኣ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኪኖ Eቲ ዘካይዶ ዝነበረ ወትሃደራዊ 
ምክልኻል ኣብ ውሽጢ ተጋደልቲ ናይ ቅንጸላ ውፍሪ ከካይድ ብመደብ ተዋፈረ። ተጋዳላይ ሰሎሞን ወልደማርያም 
ከኣ ግዳይ ናይዚ ውጥን'ዚ ኮነ። ነቲ Eማም ከኣ ብልUል ሓላፍነት ብምኽሪ መደብ ምክትል ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር 
ሓርነት ኤርትራ ተጋዳላይ Iሰያስ ኣፈወርቂ ንኣባል ማEከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ነበር 
ተኽላይ  ገብረማርያም "ተኽለ ዓደን" ሰፍ ዘይብል ዓቢዩ ውልቀ ሓላፍነት ተዋህበ። 
 
5ይ ክፋል 
መተሓሳሰቢ፦ ከም'ቲ ኣቐዲመ ብዋሕዚ ምትEስሳር ክትርኾ ዝጸናሕኩ ጽሑፍ ብቀደም ተኸተል ክኸዶ 
‘ኳ Eንተነበረኒ፡ ታሪኻዊ ክዉንነት ብምንጽብራቕ ነዚ ህሉው ኩነታት ብዝያዳ ንምርዳE ብፍላጥ 
ሓሓሊፈ ናብ ታሪኽ ክጥምት ከምዝጸናሕኩ ግሁድ Eዩ። Eንተኾነ ምስ ንውሓት ዋሕዚ ጽሑፍ ሓበሬታ 
ክውንነትን ግዜን ይቀዳደምሉ ኣብ ዘለዉ Eዋን ንግዜ ቀዲምካ Eዋናዊ ሓቤሬታ ብምስናቕ ንኩነታት 
ብምምዛን ህዝብን ሃገርን ኣብ ምድሓን ይሕግዝ Iዩ ዝብል ግምት ስለ ዘለኒ ነቲ ዋሕዚ ሓበሬታ ካብ 
ክዉን መንፈሱ ከይቀየርኩ ናብቲ ከም ንፋስ Eናሸበብ ዝቕድመና ዘሎ ህሉው ምEባለታት ብምትዃር 
ኩለትናዊ ሓበሬታ ብምEራፋት Eናኸፋፈልኩ ኣብ ቦቶOም ከትሕዞም ምዃነይ ቃል Eናኣተኹ፡ Eንሆ 
ናብ'ቲ ቀንድን መበገስን ዝነበረ ኣገዳስን ተኣፋፍን ቴማ ብዝያዳ ኣተኵረ Aቕርቦ ።   
ኣብ'ዚ ቅንያትዚ፡ ንዓለምና ብፍላይ ከኣ ንሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ተዳወብቲ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪን፡ 
ካቡU ናቡU ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርEስቲ ኣትየ ክጽሕፍ Eንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት 
ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉEዞን፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ 
ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብEለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር ንዘለኒ 
ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ'ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ 
ከቕርብ Eንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ'ዚ ጹሑፍ ከኣ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ "መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም 
ራEዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ Iዩ!!!" ክብል፡ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ 
ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል Eምነ መሰረት ብምንባር Iየ። ሰናይ ንባብ። 
ሰናይ ንባብ ን5ይ ክፋል 
"መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ Iዩ!!!" 
ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘሕለፎ ጸብጻብ ዓለማዊ ግብረሽበራ ምንቅስቓስ ዓል 
ቓIዳ ነታ ከም መንግስቲ ኣልቦ ዝሓስባ ዘሎ ሶማልያ ዝርከቡ Eስላማዊ መጋባEያ ኩለንትናዊ ሓገዝ 
ይገብረሎም ከም ዘሎ ሓቢሩ ነይሩ Iዩ፡፡ 

 - 30 - 
ዓሰርተታት ኣማIት ናይ Eስላማዊ መጋባEያ Eጡቓት ብናይ መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባርን 
ምውህሃድን ብኣልያ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሶማል ብመንገዲ ኤርትራ ኣቢሎም ናብ ሶርያን ሊብያን 
ንወትሃደራዊ ታEሊም ከም ዝኸዱን ቡU ኣቢሎም ውን ናብ ናይ ሊባኖስን ሑዝብላህን ምንቅስቓሳት 
ተጸምቢሮም ናይ ሸሃዳ ስሪሒቶም ከም ዝፍጹሙ Eቲ ናይ ውድብ ሕቡራት ጸብጻብ ኣጻብEቱ ናብ 
መንግስቲ ኤርትራ ብምምልካት Iዩ ዝኸስስ፡፡ 
Eቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ መርማሪ ኮምሽን ኣብ ጸብጻቡ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ዝርዝራዊ 
ወትሃደራዊ ሓቤሬታ ናብ'ቲ Eስላማዊ መጋባEያ ሓገዛት ካብ ስUዲ ዓረብን ግብጽን ብሓፈሻ ካብ 
ሃገራት ዓረብ ከም ዝርክብን ክጽብጽብ Eንከሎ፡፡ ነቲ ናይ ኤርትራ ተራ ግን ከም ትሑዝ ብምንጻር Iዩ 
ናብ ገምጋሙ ዘተኩር ዝነበረ። 
ነቲ መሓመድ ቓስም ሓምድ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ናይ ማEከላይ ምብራቕ 
ሓላፊ ጠረጵዛ ወጻI ዝምድናታትን ሓላፊ Eድጊ ኣጽዋርን ኣብ Eለት 14/7/2007 ካብ Iራን ናብ 
ኤርትራ ኣብ መEርፎ ነፈርቲ ባጽE ዝተራገፈ 125  Shoulder- surface-to-air missiles, 80: 
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ልክE ንምዃን ሰዓት 2፡45 ናይ ለይቲ ባEሉ ኣብ ምርጋፉ ዝተቐበለሉ 
መስርሕ Iዩ ነይሩ። 
ብርግጽ Eቲ ብዝዓበየ ሚዛንን ብገዚፍ ዓቐንን ብመንገዲ መንግስቲ ኤርትራ ናብ Eጡቓት Eስላማዊ 
መጋባEያ ናይ ኣጽዋር ምስግጋር ምሻጥን ዝጀመረሉ ግዜ ነቲ ስራሕ ንምክያድ ንኽምችE ተባሂሉ 
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ናይ ኣስመራ ቤት ጽሕፈቱ ራሕሪሑ ናብ ወዳባዊት ከተማ ባጽE ዝገዓዘሉ 
Eዋን ክፍላ 2006 Iዩ። 
ነቲ ቀንዲ ፍጻመ ንኽምችE ተባሂሉ Iዩ ኸኣ ኪኖ'ቲ ስማዊ ማEርጉ ዝለዓለ ሓላፍነትን ርክብን ምስ 
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ዘለዎ ናይ ክብሪ ማEርጉ ብሪጋደር ጀነራል ዝኾነ ጠዓመ /መቐለ/ 
"ጠዓመ ሓደ ካብቶም ንፕረዚደንት Iትዮጵያ ነበር ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ንምቕታል 
ብፕረዚደንት Iሰያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናውን ኣብ 1995 ናብ ዝምባብዌ 
ተላIኾም ዝነበሩ ተጋደልቲ ሓደ Iዩ።" ክንዲ ዝኾነ Iዩ ኸኣ ብመንገዲ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ 
/መቐለ/ ነታ ብሕጋዊ ናይ ንግዲ መዝገብ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ደሴት ቨርጂን ዝተመዝገበት ናይ 
ጽEነት ነፋሪት ካርጎ (Evgueny Zakharov, the owner of Aerolift, an airline with a fleet of 
ageing Antonov and llyushin transport aircraft, based in jehannesburg but registered in the 
British Virgin Islands), ወናኒ ዝኮነ ኤቭጉኒይ ዘካሮቭ ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽE ካብ Eለት 19 ክሳብ 
21/08 2006 ፍሉይ ርክብ ዝተኻየደ። 
ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ /መቀለ/ ብጀካ'ቲ ናይ ኤርትራ ዲፕሎማቲክ ፓስፖርት ተራ ናይ Iትዮጵያ 
ፓስፖርትን ናይ ስUድያን ናይ ኩዌትን ፓስፖርት ዝውንን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ Eጡቓት Eስላማዊ 
መጋባEያን ናይ ታሚል ታይገርስ Eጡቓት ጉጅለታትን ኣጽዋር ዘመሓላልፍን ነቲ ናይ ምስግጋር 
መስርሕ ዝመርሕን Iዩ። 

 - 31 - 
ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ብመንገዲ ኽታምን ፍቓድን ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ንኤቭጉኒይ 
ዘካሮቭ ክሳብ ሕጂ ናይ 76 በረራ ጉEዞ ነፋሪት ካርጎ ጽEነት ኣጽዋር ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ሕብረት 
ሶቭየት ነበር ዩክረይንን ካዛኪስታንን ከምU ውን Iራንን ሊብያን ከካይድ Eንከሎ Eቲ ብEለት 
12/07/2008 ብቁጽሪ መዝገብ በረራ 76496 ናይ $1.5 ሚልዮን ዶላር (770.000 ሽሕ ፓውንድ) 
ብኮንትሮባንድ ዋጋ ክኽፈሎ Eንከሎ: ናይ'ዚ ጠቕላል ተናጸል ናይ ሓደ ጉEዞ ዋጋ ብልክE ካብ ካዝና 
መንግስቲ ኤርትራ ናብ ዘካሮቭ ዝወጽE ዝነበረ $1.5 ሚልዮን ዶላር፡ 770.000 ሽሕ ፓውንድ Eዚ 
ማለት ከኣ ናይ'ቲ ጠቕላላ 76 ግዜ ዝተኻየደ በረራ ጉEዞ ነፋሪት ካርጎ ዘካሮቭ ካብ መንግስቲ ኤርትራ 
ዝተኸፍሎ ገንዘብ ብናይ ወጻI ሸርፊ 114 ሚልዮን ዶላር  ወይ ከኣ ልEሊ 58 ሚልዮን ፓውንድ (£ 
58,520,000) Iዩ ነይሩ፡፡ Eዚ ነቲ ናይ ኣጽዋር ዋጋ ን ጎኒ ገዲፍካ Iዩ። 
ኣብ'ቲ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ኣጽዋር Eድግን መሸጣን መስርሕ ቀንዲ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ብመንገዲ 
09 ንግዳዊ ትካል ቀይሕ ባሕሪ ዝውነን ሕጂ ኣብ ቀይዲ ብዝኣተወ ኣካያዲ ስራሕ ናይቲ ትካል ጋይም 
ተኪኤ ኪዳነ ንስለ ማለቱ ዝመሓደር ዝነበረ ትካል ኣስመራ ዝመደበሩ ኤሪኮ Iንተርፕራይዝ Moscow 
and Asmara, the capital of Eritrea, between Aerolift and Eriko Enterprise of Asmera ን ኣብ 
ሞንጎ ሞስኮን ኣብ ርEሰ ከተማ ኤርትራ ኣስመራ ኣብ 13 ሓምለ 2007 ፍሉይ ናይ ኣጽዋር Eድጊ መሸጣ 
ስምምE ተኻይዱ Iዩ። 
ብወገን ኤርትራ ከም ዝኾነ ተራ ንግዲ ኣብ ግዜ ቓልሲ ኣብ ኮምሽን ንግዲ ብዝነበረ ተጋዳላይ ታደሰ 
ክታሙ ከንብረሉ Eንከሎ ብወገን ሞስኮ ከኣ ሺቶላይ ኣንደረኒስኪ Iዩ ክታሙ ኣንቢሩሉ ሺቶላይ 
ኣንድረንስኪ ኣብ ግዜ ስርዓት ደርግ ነቲ ናብ Iትዮጵያ ዝኸይድ ዝነበረ ኣጽዋር ኣብ ሕብረት ሶቭየት 
ሞስኮ ኮይኑ ዘመሓድርን ዝቖጻጸርን ዝነበረ ኣባል ማEከላይ ስለያ ሕብረት ሶቭየት ከይ.ጂ.ቢ. Iዩ።  
ነዚ ክታም ስምምE Eዚ ኣመልኪቱ ከምዚ ናይ ሕጂ ብሰፊሕ ኣይኹን Eምበር ጋዜጣ ዘ ሳንደይ ታይምስ 
ኣብ ናይ ወርሒ ሓምለ ሕታሙ ሓደ ቅዳሕ / ኮፒ/ ንሕታም ኣብቂU ናብ ነባቢ ከም ዝበጽሕ ገይሩ 
ነይሩ።           
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ናይ'ቲ በብEዋኑ ዘካይዶ ዝነበረ ዘይሕጋዊ ስራሓት ከይቓረጾ ካብ ዝነበሮ 
ስግኣት Iዩ ብመንገዲ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ሓጎስ ገብሪሂወት 
/ኪሻ/ ንኣብረርቲ ነፋሪት ጽEነት ካርጎ ነፋሪት ዘካሮቭ ኣብ ነፍስ ወከፍ ጉEዞ በረራ ኣጽዋር ናይቲ 
ዘይሕጋዊ ተግባር ስረሖም £2.500 / ክልተ ሽሕን ሓሙሽተ ሚEትን ፓውንድ/ ድጎማ ሞቕሽሽ 
ዝህቦም ዝነበረ። Eዚ ኸኣ ብጠቕላል ናይ 76 በረራ ጉEዞ ድምር ዝተዋህቦ ድጎማ ሞቕሽሽ 190 ሽሕ 
ፓውንድ Iዩ ነይሩ። Eዚ ኸኣ ብምሉU ካብ ካዝና መንግስቲ ኤርትራ ዝወጽE ዝነበረ Iዩ። ይኹን 
ድኣ Eምበር መንግስቲ ኤርትራ ውን ዝተዓጻጸፈ መኽሰብን ድጎማን ይረኽበሉ ነይሩ። 
ኣብ'ቲ ናይ ዘካሮቭ ጉEዞ በረራ ናብ ኤርትራ ምስ ዓል ቓIዳ ርክብ ዘለዎም ናይ ብሪጣንያን ኣሜሪካን 
ፈረንሳን ዜግነት ዘለዎም ኣኽረርቲ ምስልምና ናብ ኤርትራ ጉEዞOም መንገዲ ማይ ገይሮሞ ነይሮምን 
ኣለዉን። ብዘይካ ናይ'ዘን ዓበይቲ ሃገራት ዓለምና ዜግነት ውን ናይ ኤርትራ ዜግነት ‘ዉን ዘለዎም 
Iዮም። 

 - 32 - 
Eቲ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኤርትራ ዝግበር ዝነበረ ጉEዞ በረራ ጽEነት ኣጽዋር ካብተን ቀንዲ ናይ 
መሸጣ ሃገራት ከም በዓል ዩክረይንን ካዛኪስታንን Iራንን ሞስኮን ቻይናን ኣቐዲሙ ናብ ሊብያ ምስ 
ኣተወ ካብ ሊብያ ናብ ኤርትራ ክኣቱ Eንከሎ ገጾም ብዝተሸፈኑ ሰባት ተዓጂቡ Iዩ ናብ ኤርትራ 
ዝበጽሕ ነይሩ ኩሎም Eቶም ገጾም ዝተሸፈኑ ኸኣ ተዛረብቲ ቛንቛ ዓረብ ኮይኖም ዜግነቶም ዝፈልጥ 
ውን የለን። 
ኣብ መEርፎ ነፈርቲ ባጽE ምስ በጽሑ ጥራይ Iዮም ምስ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቅን ኣዛዚ ሓይሊ 
ባሕሪ ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ገብሪሂይወት ዝራኸቡን ጉEዞOም ናብ ልሙድ መሰጋገሪ መንግስቲ 
ኣልቦ ሃገረ ሶማልን ኣብ ገለ Eዋናት ውን ናብ Eጡቕ ጉጅለ ታይምል ታይገርስ ስሪላንካ ዝሰግር ዝነበረን 
ዘሎን። 
ብሸነኽ Eስላማዊ መጋባEያ ነቲ ምቅብባልን ምኽታር መራኽብ ሽፍትነት ባሕሪ Oመር Uዌስ ዳህሪ ኣብ 
ኣስመራ ኮይኑ ከወሃህዶ Eንከሎ ቀንዲ ነቲ ጉዳይ ሽፍትነት ባሕሪ ከም ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ ወጻI 
ሸርፊ ገይሩ ዝጥቀመሉን ዝመርሖን ግን ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ Iሰያስ ኣፈወርቂ Iዩ። 
ነቲ ብመንገዲ ኤርትራ ናብ ሶማል ዝግበር ዝነበረ ናይ ኣጽዋር ምስግጋርን ምሻጥን Eስላማዊ መጋባEያ 
ሶማል ማለት /ኪዳን ሓይልታት ዳግመ ምሕራር ሶማል/ ኣብ ክልተ ምስ ተመቕለ Iትዮጵያ ካብቲ 
ኣብ ጁቡቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ዘተ ዝርርብ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልን ኣቦ ወንበር ዳግመ ምሕራር 
ሶማል ዝነበረ ሸኽ ሸሪፍ ኣብ ታሕሳስ 2007 ኣፈናዊ ሓበሬታ ክትረክብ ኪIላ ነይራ Iያ።  
Eቲ ሓበሬታ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ብዝግባE ንኽጥቀመሉ መደባ Eዃ Eንተነበረ ፕረሲደንት 
Iሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ልEሊ ሸኽ ሸሪፍ ዝወጠኖ ፈተነ ቅትለትን ዝኾነ ምስጢር ምስ ዘውጽE ኸኣ ኣብ 
ልEሊU ናይ ቅትለት ስጉምቲ ክውሰድ ምዃኑ ብዝሃቦ ስውር መጠንቐቕታን ንህይወቱ ዝሰግA ሸኽ 
ሸሪፍ ዝፈልጦ ዝነበረ ሓበረታ ካብ ምምጣው ክቑጠብን ክግታEን ኣኽIሉዎ Iዩ። 
ነዚ ውን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም መንጸፍ ናይ ውሽጣዊ ጸብጻባቱ ኣብ ግዚU ኣብ መዛግብቱ 
ኣስፊሩዎ ዝጸንሐ ትEዝብቲ ኣብ ልEሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘመልክት Iዩ ነይሩ። 
ናይ ክፍለ ሃገር ቴክሳስ ኤፍ ቢ ኣይ መርማሪ ነቲ ኣሜሪካዊ ዜግነት ዘለዎ ኣብ ከንያ ዝተቐየደ ኣብ 
ቴክሳስ ዝተፈረደ ኣባል ዓል ቓIዳ ዝነበረ ግብረ ሽበራዊ ከም ዝገለጾ ነቲ ብግዜ ዝጽወድ ዝነበረ ዘመናዊ 
ቦምብ ኣብ ሶማል ከሰልጥን ከሎ ኤርትራውያን ኪIላታት ውን ምሶOም ምንባሮም Iዩ ሓቢሩ።  
ነዚ ሓቅነቱ ዘረጋገጸ ፍጻሜ ከኣ ዋላ ባEሉ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ምስ ቲቪ ኤሪ ዝግበሮ 
ናይ ባጫ ቃለ መጠይቕ መንግስቲ ከንያ ብዘይሓላፍነታዊ መንገዲ ንሰለስተ ኤርትራውያን ዜጋታት 
ተሓባበርቲ ኣባላት Eስላማዊ መጋባEያ Iዮም Iሉ ብምጥቃን የሕሊፉ ሂብዎም ክብል ነቶም ኣብ 
ክፍላ ጥሪ 2007 ኣብ ሱታፈ ኩናት Iትዮጵያ ኣንጻር Eስላማዊ መጋባEያ ዝተማረኹ ጋዜጤኛ 
ተስፋልደት ኪዳነ ተስፋዝጊን ጋዜጤኛ ሳልሕ Eድሪስ ሳልምጋማን ሓደ ትለንተ ዝማዓርጉ ናይ ሃንደሳ 
ኪIላን ብወግI ተኣሚኒሉ Iዩ። 
መንግስቲ ጣልያን ካብ ቅድሚ 2005 ዓመተ ምህረት ጀሚሩ ኣብ ሃገሩ ዝርከባ ዓበይቲ Iንዱስቲሪታት 
ዘህልኸO መርዛም ሓተላ ጓሓፍ ዝግሕፋሉ ባይታ ከናዲ ድሕሪ ምጽናሕ ነቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ Eለት 
17/02/1988 ንውEል መንግስቲ Iጣልያን ስርዓት ደርግን ንምግሓፍ መርዛም ሓተላ ኣብ ገማግም 

 - 33 - 
ቀይሕ ባሕሪ ኣመልኪቱ ንጹር መርገጽ ወሲዱ ዝተቛወመ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኩነታቱ 
ብምስትብሃል ድሕሪ Eቲ መንግስቲ Iጣልያ ምስ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ Eለት 
14/03/2005 ኣብ Iጣልያ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ቢሎስኮኒ ዘካየዶ ዘተ ቀንዲ ዛEባ ዝነበረ ምግሓፍ 
መርዛም ሓተላ ዝተሞርኮሰ Iዩ ነይሩ፡፡ 
ክንዲ ዝኾነ Iዩ ኸኣ ብስም ጉልባብ ርክብ ኣውፈርቲ Iጣላውያን ጉEዞ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈውርቂ 
ንምስትንጋድ ጓሓፍ መርዛም ሓተላ Iንዱስትርያዊ ትካላት Iጣልያ ዝውEል ዓበይቲ ስምምዓት 
ዝኽትምን ዝፈቅድን ዝነበረ።  
ከም ውጺIት ስምምዓቱ Iዩ ኸኣ ኣብ ውሽጢ ወደባዊት መርየት ከተማ ባጽE 2 ኣብ ከባቢ Eዳጋ 1 ከኣ 
ኣብ ጥዋለት ካብ ህዝቢ ተኸዊሉ ኣብ ዝተሓጽረ ናይ ሓለዋ መደበር ብድምር ኣስታት 136 ቶን መርዛም 
ሓተላ ጓሓፍ ዝተጓሕፈ። 
ነዚ Eከይ ተግባር'ዚ ሚስጢር ፈሊጡ ብምቅዋሙ Iዩ ኸኣ ኣመሓዳሪ ዞባ ማEከል ነበርን ደሓር ከኣ 
ኣብ'ቲ ኩሉ ናይ Iጣልያ ጉEዞ ምስ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ዝጓዓዝ ዝነበረ ኣምባሳዶር ኤርትራ 
ኣብ Iጣልያ ዝነበረ ተጋዳላይ ዓንደሚካኤል ካሕሳይ ብመንገዲ ትEዛዝ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ 
ናብ ኮሎነል ጋይም ተስፋሚካኤል ብዝወረደ መምርሒ ተጋዳላይ ኣምባሳዶር ዓደሚካኤል ካሕሳይ 
ብኣባል ሃገራዊ ድሕነት ካፕተን መሰረት Eስቲፋኖስን ካፕተን ነጋሲ ዓንደን ኣብ ከባቢ ቤት ጽሕፈት 
ኪፍሊ Eዮ ነበር /ጣባ/ ተቐቲሉ ዝተረኽበ። 
ከም ሳEቤን ናይ'ቲ ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ወደባዊት ከተማ ባጽE ዝካየድ ዝነበረ ሕንቅል 
ሕንቂለተይን ዝካየድ ዝነበረ ኩEታን ክሕበሮ ወይ ከኣ ጠጠው ክብል ከም ዘለዎ ብዝሃቦ ተሪር ትEዛዝ 
ዘይተደላዩ ሚስጢር ክትፈልጥ ብምህቃንካ ዝብል Eባራ ምኽኒት ኣማሓዳሪ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ 
ዝነበረ ተጋዳላይ Iብራሂም ቶቲል ብዘይ ምኽኑይ መንገዲ ካብ መዝነቱ ወሪዱ ብብሪጋደር ጀነራል 
ሙሳ ራባE ዝተተከAን። ኣይጸንሐን ብሪጋደር ጀነራል ሙሳ ራባE ውን ኣሰር ጉEዞ ተጋዳላይ Iብራሂም 
ቶቲል Iዩ ኣርኪቡዎ ንሱ ውን ብግዲU ኣብ ሓጺር Eዋን Iዩ ብተመሳሳሊ መንገዲ ደስኪሉ። 
መንግስቲ ኤርትራ ኸኣ ካብዚ መርዛም ጓሓፍ Eዚ ኸኣ $21 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ረኺቡ Iዩ፡፡ Eቲ 
መስርሕ ምግሓፍ ኣገባቡ ድኣ ይፈላለ ኣሎ Eምበር ዛጊት ውን ቀጻሊ Iዩ ዘሎ። 
ከም'ቲ ኣብ ናይ ዜና ማEከናት ቲቪ ኤሪ EንሰምO ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ምስ ሰበ ስልጣን 
Iጣልያን ሰብ ርEሰ ማል Iጣልያን ኣካይዱዎ ዝበሃል ዓሰርተታት ስምምዓት ንግዲ ንፈውሲ ማሕላ 
ውን ትኹን ዝተተግበረ ንግዳዊ ትካል ወይ ዝተተኽለ Iንዱስትርያዊ ትካል ዘይምህላዉ ኸኣ ነቲ 
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ዘካየዶ ናይ መርዛም ሓተላ ጓሓፍ ዘመላኽት ስምምዓት ምንባሩ ዘማትE 
ኣይኮነን።  
Iራን ነቲ ብማEዶ ትከታተሎ ዝነበረት ትራጀዲ ናብ ናይ ነብሳ ኮሜዲ ንምቕያር ግዜ ኣይወሰደላን 
ብመንገዲ ኣሳላጥነት መሓመድ ቓስም ሓምድ ኣቢላ ኸኣ ካብ 2007 ዓመተ ምህረት ጀሚራ ብመንገዲ 
ኤርትራ ናብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ መርዛም ሓተላ ‘ኑክሌር ዌስት’ ክትጉሕፍ ኣብ ስምምE በጺሓ Iያ። 

 - 34 - 
ዛጊት Iራን ኣብ'ቲ ኤርትራ ትቆጻጸሮ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ጥራይ ኣብ ክልተ መራኽብ ዝተጻEነ 680 
ቶን መርዛም ሓተላ ኑክሌስ ዌስት ክትግሕፍ ኪIላ Iያ። 
መንግስቲ ኤርትራ ኸኣ ንምግሓፍ መርዛም ሓተላ ኑክሌስ ዌስት ከም ቀንዲ ምንጪ ኣታዊ ወጻI ሸርፊ 
ካብ ዝጥቀመሉ ምንጪ ኣታዊU Iዩ ነይሩ ካብ መንግስቲ Iራን ውን ኣማIት ሚልዮናት Iዩ 
ተኸፊሉዎ። 
Eዚ ኸኣ ልክE ከም'ቲ ነቲ ናይ ባሕሪ ሽፍትነት ብሓይሊ Eማም ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ገብሪሂወት 
ዝምራሕ ዝነበረ ስሪሒት'ዚ ' ውን ኣብ ትሕቲ Eዚ ስሪሒት ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ገብሪሂወት 
ዝምEከል ኮይኑ Eቲ ቀዳማይ ጉEዞ ናይ መርዛም ጓሓፍ ኑክሌር ዌስት ብኣባል ሓይሊ ባሕር ኤርትራ 
ኮሎኔል መሓሪ ደስታ ተመሪሑ Iዩ ብEለት 11/06/2007 ናብ ደንደስ ገምገም ቀይሕ ባሕሪ ከም 
ዝጓሓፍ ዝተገብረ።  
ከም ፍጻሜ ዓስቢ ኮሎኔል መሓሪ ደስታ ኸኣ ኣብ'ቲ ብብሪጋደር ጀነራል Iዮብ ፍስሃየ / ሓሊባይ/ 
ንተጋደልቲ ዝEደል ዘሎ ናይ መንግስቲ ገዛውቲ ኣብ'ቲ ብወናኒ ርEሰ ማል ባራቶሎ ነበር ዝተሰርሐ ኣብ 
ንUስ ዞባ ደቡባዊ ምEራብ ኣስመራ ዝርከብ ገዛውቲ ብሉጽ መንበሪ ኣባይቲ ብመንገዲ ኣፈኛ 
ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ የማነ ገብረመስቀል /ቻርሊ/ ገዛ ከም ዝወሃቦ ዝተገብረ። ብዘይካ'ዚ ውን 
ከም ተወሳኺ ሓለፋ $25.000 / Eስራን ሓሙሽተን ሽሕ ዶላር/ ብመንገዲ ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም 
ገብሪሂወት ተዋሂቡዎ Iዩ። 
መንግስቲ ኤርትራ በቲ ዘለዎ ናይ ኣሳላጥነት ባህሪ ንEስላማዊ መጋባEያ ሶማል /ኪዳን ዳግመ ምሕራር 
ሶማል/ ንዘካይደሎም ዘሎ ታEሊም መሳለጢ ዝኸውን ኣብ ናይ Eለት 15/04/2002 ጉEዞ ፕረሲደነት 
Iሰያስ ኣፈወርቂ ናብ ሊብያ ካብ መንግስቲ ሊብያ ፕርዚደንት መዓመር ጋዳፊ ናይ $ 
1.000.000.000.00 /ሓደ ቢልዮን ዶላር/ ሓገዝ ጻማ ዓስቡ ረኺቡ Iዩ። 
Eቲ ኣብ ከንያ ብግዜ ዝጽመድ ቦምብ ኣብ ምጽዋድ Eንከሎ ዝተታሕዘ ምስ ዓል ቓIዳ ርክብ ዝነበሮ 
ኣባል Eስላማዊ መጋባEያ ሶማል /ኪዳን ዳግመ ምሕራር ሶማል/ ኣብ'ቲ ን ኤፍ ቢ ኣይ ዝሃቦ ቃል ከም 
ዝሓበሮ Eቲ ኹሉ ንEጡቓት ኣባላት Eስላማዊ መጋባEያ ሶማል / ኪዳን ዳግመ ምሕራር ሶማል/ 
ዝግበረሎም ምጽዋድ ቦምባታትን ቴክኒካዊ ታEሊሙን ኤርትራ ተካይደሎም ምንባሩ Iዩ ኣነጺሩ።  
Eታ 140 ቶን ዝኽብደቱ ኣጽዋር ዝጸዓነት ብዘካሮቭ ትውነን ናይ ጽEነት መጓዓዝያ ነፋሪት ብEለት 26 
ሓምለ 2007 Iያ ብብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ /መቐለ/ ተሰንያ ኣብ ሶማል ዝዓለበት።  
ድሕሪ'ዚ Iዩ ኸኣ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ጆርጅ ቡሽ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ምክትታልን 
ምቁጽጻርን ኣንጻር ስሪሒት Eኩብ ገበነኛታትን ገበናዊ ፍጻሜ ንድሕነት ሰብኣዊ መስል ዝብል ራI 
ስምምE ክኽትም ዝኸኣለ፡፡ 
ኣብ ክፍላ ጥሪ 2008 Eታ መራኽብ ኣሜሪካ ጉEዞኣ ከተቓርጽ ወይ ከኣ ንብረታ ክትፍተሽ ዘገደዳኣ 
መርከብ Iራን ካብቲ ኣብ Eዋኑ ጺIናቶ ዝነበረት መርዛም ሓተላ ኑክሌር ዌስት መሪሑዋ ዝነበረ ውን 
ኣብ ኤርትራ ዝለዓለ ናይ ዳይቪንግ ክEለት ዘለዎን ተማሃራይ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ዝነበረን ኣብ ገለ 

 - 35 - 
Eዋናት ምስ ላEለዎት ሓለፍቲ Eዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ብዘይ ምስምምU ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ዝነበረ 
ለተናል ኮሎኔል ተስፋንኪኤል ባሲሎስ Iዩ። ምስ ፍሉይነት ናይዚ ዛEባ ኸኣ ነዚ ኩነታት ዝምልከት 
ናቱ ፍሉይ ጽሑፍ ክገብረሉ Iየ። 
ኣብ'ዚ Eዋን'ዚ፡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ሶማልያ ናብ መድርኽ ትያትር ዓውደ ወትሃደራዊ ስሪሒታት 
Eናተቐየረ ኣብ ዝመጻሉ ዘሎ Eዋን Iዩ ኸኣ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ጥቅምቲ 
06/2008፡ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ነቲ ኣብ ልEሊ ንግዳዊ ንጥፈታት ቀይሕ ባሕሪ ተፈጢሩ ንዘሎ ስግኣት 
ጠቒሱ፡ " ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ / ሶማልያ/ ዝነጥፋ፡ ነፈርቲ ኹናትን፡ መራኽብ ውግEን ዘለወን 
ሃገራት፡ ኣንጻር ሽፍትነት ባሕሪ ኣድላዩ ስጉምቲ ክወስዳ" ዝጽውE ውሳኔ ዘሕለፈ። 
ነዚ ውሳኔ'ዚ ኩለን ኣባል ሃገራት ክድግፈO Eንከለዋ ቀዋሚ ኣምባሳዶር ኤርትራ ኣብ ውድብ ሕቡራት 
ሃገራት ኣቶ ኣርኣያ ደስታ ጥራይ Iዩ ብትሪ ተቛዊምዎ።  
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ኣብ 20 መስከረም 2002 ብላEለዋይ ልUኽ መንግስቲ 
ኤርትራ ቀዋሚ ኣምባሳዶር ኤርትራ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳዶር ኣሕመድ ጣህር ባዱሪ 
ኣብ መበል 57 ስሩE ዓመታዊ ኣኼባ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘቕረቦ ንናይ ሽU ምሕዝነት ብናይ ግብረ 
ሽበራ ዝኸስስ መደረ ከስምE Eንከሎ ዝተጠቕመሉ ቓና ኣብ ውሽጢ ምሕዝነት ኤርትራ ውድብ 
Eስላማዊ ጀሃድ ኤርትራ ብምህላዉ Eዚ ውድብ Eዚ ኸኣ ምስ ዓል ቓIዳ ጽኑE ርክብ ከም ዘለዎ 
ብምኽሳስ Iዩ ጥውዮ በትሩ ብጉልባብ ምሕዝነት ምንቅስቓስ ኤርትራ ነተን ንምሕዝነት ምንቅስቓስ 
ኤርትራ ሓገዝ ዘብርክታ ዝነበራ ሰንዓ ፎርም ተሪር ክሱ ዘቕርበለን ዝነበረ። 
ነዚ ብምምልካትን ነቲ ኩነት ብምዝካርን Iዩ ኸኣ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ምግንጻል 
ፋይል ናይ'ታ ኣባል ዝኾነት መንግስቲ ኤርትራ ጎራሕ ቃና ዘለዎ ብልሒ ዝተጠቕመ።    
ልክE ኣብ'ዚ Eለት'ዚ ጥቅምቲ 06/2008 ፡ ኣብ ናይ ሰዓታት ፍልልይ ዘለዎ Iዩ ድማ ሓይሊ Eማም 
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ምስ ማEከላይ ስለያ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ክገብሮ ብዝጸሐ 
ስጡም ሓቤሬታ ምልውዋጥ ምስቲ ካብ ፐንታጎን ዝተላEከሉ መልEኽቲ ብምትEስሳር ማEከላይ 
መደበር ስለያ ኣሜሪካን ምሉE ኣሃዛዊ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ወጻI ጉዳያት ኣሜሪካ ብምዝማድ ላEለዋይን 
ታሕተዋይን ባይቶ ኣሜሪካ ብክታም ፕረዚደንት ቡሽ ዝተሰነየ ነቲ ምስ ግብረ ሽበራውያን ምትሕብባር 
ኣለዎ Iሉ ዝገለጾ መንግስቲ ኤርትራ፡ ምስ ኣሸበርቲ ሶማል ብምትሕብባርን፡ ነቶም ኣሸበርቲ ኣጽዋር 
የቐብልን የሰልጥንን ኣብ ሃገሩ የEቂቡ ድማ፡ ኣንጻር Eቲ ብዓለም ተቐባልነት ዘረጋገጸ መሰጋገሪ 
መንግስቲ ሶማልያ ንዝንቀሳቐሱ ጉጅለ ኣል ሸባብ የEጥቕን የስንቕን ኣሎ፡ ብዘይካ'ዚ ድማ፡ ነቲ Uሉል 
ገበነኛን፡ ምስ ኣል ቓIዳ ምትEስሳር ከም ዘለዎ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ መዝገብ ናይ 
ኣሸበርቲ ዝመዝገበቶን ክትሃድኖ ዝጸንሐትን Oመር Uዌስ ዳህሪ ብምትEስሳር፡ ናብ መንግስቲ ኤርትራ 
ዝኾነ ዓይነት ኣጽዋር ከይሽየጥን ከይሰጋገርን ናብ ኤርትራ ኣጽዋር ከይሽየጥን ከም ዝኣገደት፡ ኣመሪካ 
ብወግI ዘፍለጠትሉ መዓልትን Eለትን ምስ መግለጺ ውሳነ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሓደ ምዝማዱ 
ናይ ኣጋጣሚ ኣይነበረን። 

 - 36 - 
Oመር Uዌስ ዳህሪ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ዘሎ ሕጂ ንፋልማዩ ግዜU ኣይኮነን። ኣቐዲሙ ' ውን Oመር 
Uዌስ ካብ 1994 ጀሚሩ ነጋውስ ኩናት ሶማል ኣብ ዝገርገሩሉ ግዜ ከም ናይ ክብሪ ጋሻ መንግስቲ 
ኤርትራ ኮይኑ ኣብ ሓማሴን ሆቴል ክEቆብ ከሎ ማናጀር ሓማሴን ሆቴልን Eምባሶይራ ሆቴልን ዝኾነ 
ኣባል 72 ነበር ናይ ሕጂ ኣባል ሃገራዊ ድሕነት ናይ ክብሪ ማEርግ ኮሎነል ሰሎሞን ኣብርሃ ፍሉይ 
ኣተሓሕዛ ክግበረሉ ከም ዘለዎ ኪኖ ካብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ብናይ ሕጂ ብሪጋደር ጀነራል 
ማEርግ ተሰኪሙ ዘሎ ኣብርሃ ካሳ ፍሉይ ትEዛዝ ዝተቐበለ። 
     
ቅድሚ ቅሩብ ሰሙናት ናይዚ ፍጻሜ'ዚ ኸኣ፡ ብEለት 22 መስከረም 2008 ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻI 
ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ሽፍትነት ባሕሪ ንምግታE፡ ወትሃደራዊ ስሪሒታት ናይ 
ምክያድ ተኽEሎ ዘለዎ ውጥን ኣጽዲቖም ነይሮም Iዮም። 
ብተመሳሳሊ ቅዲ፡ ኣዛዚ ሓይሊ Eማም ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣድሚራል 
ፊልፕ ግሪፕ፡ ምስ የመን ሽፍትነት ባሕሪ ንምቅላስን፡ ጸጥታ ኣህጉራዊ መስመር ቀይሕ ባሕሪ 
ንምEቃብን ምውሓስን ክህሉ ዝግባE ወትሃደራዊ ምውህሃድ ተዘራሪቡ። 
Eዚ ዝኾነሉ ግዜ ኸኣ፡ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ነታ ከም ዝተጨውየት ዝተሓበረ፡ ግን 
ከኣ ናብ ማያት ኤርትራ ኣትያ ዝተሰወረት ናይ Iራን መርከብ ንምድላይ፡ መEተዊ ፍቓድ ንኽረክብ፡ 
ነቶም ሸፋቱ ባሕሪ $7 ሚልዮን ዶላር ከም ዝሃበ፡ ጋዜጣዊ ሓበሬታታት ኣብ ዝግለጽሉ ዝነበሩ ልክE 
Eዋን Iዩ።  
ብተዘዋዋሪ መንገዲ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ነቲ ዝኸፈለቶ ናይ $7 ሚልዮን ዶላር ንቐንዲ ናይ'ቲ 
ምንቅስቓስ ኣስኬርየን ንኽትረክብ ኣኽIሉዋ Iዩ ካብ'ዚ ኩነት Eዚ ተበጊሳ Iያ፡ ነቲ ካብ ቀደም 
ዝጸንሐ ናይ'ዚ ከባቢ Eዚ ናይ ምቁጽጻር ባህጋ ንምስማር ነቲ ካብ Eዋን ዝሑል ኩናት ምስ ምጻጻE 
ስርዓት ደርግ ተሓሪምዋ ዝነበረ በሪ መቖጻጸሪ ባይታ መስመር ቀይሕ ባሕሪ ደጊማ ነቲ ኣብ 1979 ዝነበረ 
መሪሕ ውደባ ምስ ሰራዊት ሓይልታት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ ብምውህሃድ ናብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ "ወፍሪ 
ምጽራግ ጸሊም ደበና" ከተካይድ ወትሃደራዊ ምንቅስቓሳ ተኽርር ዘላ።  
ሩስያ ብወገና፡ ኣብ መወዳEታ መስከረም 2008 ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማልያ ዳህሳስ ንምክያድ፡ ናይ 
ውግE መርከብ ተበግስ ከም ዘላን፡ መራኽብ ውግE ሩስያ ስሪሒታት ክፍጽማ ምዃነን ኣፍሊጣ፡፡  
ብፍላይ፡ ድሕሪ'ታ ምጭዋይ ናይ'ታ M.V.Faina ዝተሰምየት፡ መዓልቦኣ ኣበይ ምንባሩ ዘይተነጸረ 
ታንክታትን ካልE ወትሃደራዊ ንዋትን ዝጸዓነት ናይ ዩክረይን መርከብ ምዃና ዝተረጋገጸ፡ ድሒሩ ኸኣ፡ 
ብEለት 28 መስከረም 2008 ኣብ ማርሳታት ናይ ኤርትራ ብኣልያ ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ገብሪሂወት 
ከም ዝተራገፈት ዝተነጸረ መርከብ ድማ፡ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ናይ 
ውግE መራኽብ ሰዲዱ። 
ኣቐዲሙ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ዝነበረ ሕጂ ግን ግብራዊ ስልጣኑ ብብሪጋደር ጀነራል ፍጹም 
ገብሪሂወት ዝተመንጠለ ስማዊ ሓላፍነት ሒዙ ዘሎ ሜጀር ጀነራል ሑመድ ካሪካረ ኣብ Eለት 18 ሕዳር 
2007 ካብ ሓላፍነቱ ዘውረዶ ቀንዲ ምኽንያት ምስ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ንምግሓፍ መርዛም 

 - 37 - 
ሓተላ ኑክሌስ ዌስት ኣመልኪቱ ብዝገበሮ ተቓዉሞ Iዩ፡ ካብ Eዝኒ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት Iሰያስ 
ኣፈውርቂ ሰማI ዝሰኣነን ተነጽሎ ከም ዘጋጥሞ ዝተገብረን ስልጣኑ ብኻልOት ከም ዝበሓትን ናብ 
ልምሰት ከም ዝቕየር ዝተገብረ። 
ብርግጽ Eብየት ናይ'ቲ ሽፍትነት ባሕሪ ኣቃሊልካ ዝርA ኣይኮነን። ኣህጉራዊ ቤት ጽሕፈት ማሪታይም 
ብዝሒ ናይ'ቲ ኣብ'ዚ ዓመት'ዚ ዘጋጠመ ክትራ፡ ልEሊ 61 ምብጽሑ ይገልጽ፡፡ ገለ ጸብጻባት ድማ፡ 
ዝተኸትራ መራኽብ ንምልቃቕ ዝተኸፍለ ገንዘብ፡ ልEሊ ኣስታት 300 ሚልዮን ዶላር ከም ዝበጽሐ 
ይሕብሩ። Eዚ ኣሃዛዊ ጸብጻብ Eዚ ግን፡ ንገለ ክፋል ናይ'ቲ ዛንታ ጥራይ'ዩ ዘመልከት። 
ብዘይካ'ዚ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ መደርበዩ ባይታ ናይ ዝተፈላለዩ መርዛም ጓሓፋት Iዩ ኮይኑ ዘሎ፡፡ Eቲ 
ኣብ ባጽE ቤት ጽሕፈቱ ዝገበረ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ኸኣ ነቲ ናይ ሃገር ምምሕዳር ጉዳይ ኣብ 
ምውፋር ክትራ መራኽብን ግEዞ ህንደሳ መርዛም ጋሓፋትን Iዩ ዘውEሎ ዘሎ። 
ነታ ሓይሊ ባሕሪ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከም ዝተጨውየት ዝሕብረላ ንብረት ሕቡራት 
መንግስታት ኣመሪካ ዝኾነ The Sirius Star is carrying its full load of 2m barrels ከም ዝጸዓነት 
ዝንገረላ ዘሎ ብስUድ ዓረብ Eትውነን መርከብ /ታንከር/ ቅድሚ ምጭዋይ ዝነበረ ክልተ መዓልታት 
Eለት 14 ሕዳር 2008 ድሮ ናብ Eለት 15 ሕዳር 2008 ዘውግሕ ከውታ ለይቲ ኣብ 5 ፈጣናት ጀላቡ 
ዝተሰቕሉ ኮሎኔል መሓሪ ደስታን ካፕተን ያሲን ፈረጅን ካፕተን ሓሰን ፍካክን ዝመርሕዎም 46 
ዘመናዊ Eጥቂ ዝዓጠቑ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ናብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ገጾም ክንቀሳቐሱ Eንከለዉ 
ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ብሪጋደር ጀነራል ፍጹም ገብሪሂወት Iዩ ዘፋንዎም ነይሩ። 
ሰንበት 16 ሕዳር 2008 ከኣ ሓንቲ ናይ ኣሜሪካ The US-bound tanker ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ሞምባሳ 
ክትጓዓዝ Eንከላ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ /መቐለ/ ምስ ኣዛዚ ባሕሪ ምንቅስቓስ Eስላማዊ መጋባEያ 
ሶማል /ኪዳን ዳግመ ምሕራር ሶማል/ ኮማንደር ኣይዘን ሑሴን ከማል ሞቦቆሉ ኩርዲሽ ዝኾነ ኣቐዲሙ 
ኣብ ሰራዊት Iራን ኣባል ሓይሊ ባሕሪ ዝነበረ ብምዃን Iዮም ብEለት 15 ሕዳር 2008 ካብ ኣስመራ 
ናብ ከንያ በረራ ዘካየዱ።  
ኣፈኛ ሓይሊ ባሕሪ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሌፍተናንት ናትያን ክሪስተንስ ነቲ ዝተካየደ ናይ 
ጭውያ ስሪሒት ዘይሓላፍነታዊ ምዃኑ ከነጽር Eንከሎ፡ ዛጊት Eታ ዝተጨውየት መርከብ ብEብየታ 
ካብተን ኣቐዲመን ዝተጨውያ ቀዳመይ ደረጃ ዝሓዘት Iያ፡፡  
ዛጊት ከኣ ካብታ ዝተጨውየት መርከብ 2 Eንግሊዛውያን ዝርከቡዎም 25 ሰባት ህይወቶም ክድሕን 
ኪIሉ ኣሎ። 
ምጭዋይ ናይታ ዓባይ መርከብ ንሻቅሎት ዓለምና ኣብ ጥርዚ ኣብጺሑሉ ዘሎ Eዋን ኣብ ጫፍ ናይ 
ፑንትላንድ ሶማል ምጭዋያ ነቲ ፍጻሜ ካብ ዝሓላለኸ መስርሕ ሓደን ነቲ ናይ ጸሊም መጋረጃ 
ዝቕንጥት በሪ ምዃኑ Iዩ ዝEምት ማEከላይ መደበር ስለያ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ። 

 - 38 - 
ብዘይካ'ዚ ናይ ሰሜን ኮርያ The South Korean-builet Sirius Star, owened by the Saudi Company 
Aramco, ዋንነት ኩባንያ ስUዲ ዓረብ ኣራምኮ ካምፓኒ ኣብ ክፍላ መጋቢት 2008 ዝተራቐቐ ኣጽዋር 
ጺIና Iያ ኣብ ማርሳታት ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ማርሳ ፋጥና ዝተራገፈት።  
ሚኒስትሪ ወጻI ጉዳያት ብሪጣንያ ንምድሓን ናይቶም ክልተ ዜጋታቱ ኣመልኪቱ ሓበሬታ ካብ ምሃብ 
Eዃ ተቖጢቡ Eንተሃለወ ንምምካን ስሪሒት ሽፍትነት ባሕሪ ግን ካብ ቅድሚ ሕጂ ንላEሊ ቆሪጹ ከም 
ዝተላEለ በተን ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዘበግሰን ዘሎ መራኽብ ኩናቱ ዘነጽሮ ዘሎ ሓቂ Iዩ። 
ካብ'ተን ፍሉጣት ናይ'ዚ ቀረባ Eዋን ጭውያ መራኽብ ዘጋጠመን ዋንነት መራኽብ ሃገራት ከኣ መርከብ 
ክሮOሽያን መርከብ ፊሊፕኒስን መርከብ ፖላንድን Iየን።  
ብዘይካ EዚAን ከኣ ምስ ምንቅስቓስ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራን Eቲ ሽፍትነት ባሕሪ ዝኸረሉ ዘሎ Eዋናት 
ናይ ጽEነት መርከብ ጃፓን ናይ ቻይና ዘመናዊት ዓሳ መግፈፊት መርከብ ናይ ቱርኪ ኬሚካል ጽEነት 
መረክብ ናብ ህንዲ EናተጋEዘት Eንከላ ዝተጨወየትሉ ግዜን ናይ ዳኒሽ ካርጎ መርከብ ዝተጨወይትሉ 
Eዋንን Eንተኾነ ውን ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ጽUቕ ምንቅስቓስ Iዩ ነይሩ። 
ኣብ ድሮ'ዚ ኹሉ ምEባለታት Iዩ ኸኣ ብEለት 11 ሕዳር 2008 ሚኒስትሪ ወጻI ጉዳያት ሕቡራት 
መንግስታት ኣሜሪካ ዜጋታቱ ጥራይ ዘይኮነ Eንተላይ ኤውሮጳውያን ናብ ኤርትራን ሶማልያን ከይገሹ 
ዘጠንቅቕ ተሪር ናይ መገሻ Eገዳ መምርሒ ዘውጽA። 
ብEለት 19 ሕዳር 2008 ኸኣ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻI ኤውሮጳ ንፈለግ መግለጺ ሚኒስትሪ ወጻI 
ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ንመገሻ Eገዳ ናብ ኤርትራን ሶማልን ብዝምልከት ገምጋም 
ብምግባር ኤምባሲታቶም ኣብ ተጠንቀቕ ክጸንሑን ብዜጋታቶም ዝግበር መገሻ ናብ ኤርትራን ሶማልን 
ብEጹው ማEጾ ደው ከም ዝብልን መምርሒ ዘሕለፉ። 
ብኣንጻር ናይዚ ፍጻመ Eዚ ኸኣ መንግስቲ ኤርትራ ንዲፕሎማስያዊ ሕግታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት 
ኣብ ውEል ጀነቫ ንዝፈረመሉ ዓንቀጽ 36 ሰፊሩ ንዘሎ ተፍትሽ ንዝብል ሕጊ ጢሑሱ ኣብ ልEሊ 
ዲፕሎማሰኛታት ጽUቕ ተፍትሽ ዘካይድ ዘሎ። 
Eቲ ላEለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብEለት 12 
ጥቅምቲ 2008 ዝሃቦ መደረ "መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራEዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ Iዩ!!!" ክብል 
ዝገለጾ ተሪር መግለጽን ሰራዊት ሓይሊ ባሕሪ ኣሜሪካ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ገጹ ገስጋስ ምክያዱን ሕቡራት 
መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ናይ Eለት 11 ሕዳር 2008 ኤርትራ ብEትኣግዶ ዘላ ሓዊ ኣብ ሞንጎ 
Iትዮጵያን ኤርትራን በቲ ሓደ መዳይ ኸኣ ኣብ ኤርትራ ምስ ጁቡቲ ብEትገብሮ ዘላ ምትኹታኽ ኣብ 
ሞንጎ ኤርትራን ጅቡትን ንኽባራE ይኽEል Iዩ ዝብል ዝሃበቶ ገምጋምን ሰራዊት ሓይሊ ባሕሪ ፈረንሳ 
ናብ ሸነክ ራስ ዱሜራ ገጾም ምግስጋሶምን ኣብ ጁቡቲ ዝርከቡ ሰራዊት ጀርመን ኣብ ተጠንቀቕ 
ምህላዎምን ናበይ የምራሓና ኣሎ ኣብ ዝብል ነጥብ Iዩ Eቲ ወጥሪ ተንጠልጢሉ ዘሎ። 
ሚኒስትሪ ወጻI ጉዳያት ኤርትራ ብEለት 20 ሕዳር 2008 ኣብ ዘውጸO መግለጺ ነቲ ንምክልኻል 
ሽፍትነት ባሕሪ ብውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ኤውሮጳዊ ሕብረትን 

 - 39 - 
ዝካየድ ዘሎ ወፍሪ ዝቛወም መግለጺ ምውጹUን ቀይሕ ባሕሪ ሞግሓፊ መርዛም ሓተላ ኑክሌስ ዌስት 
ይኸውን ኣሎ Iሉ ምEማቱን ዘይጠባዩ ኸኣ ነተን ሞግሓፊ ክገብረO ደልየን ዝበለን ሃገራት 
ዘይምጥቃሱ ዓለምና ሓባል በሊያ ከይትቕድመኪ Iዩ ኾይኑዋ ዘሎ። 
ኣብ ከም'ዚ ተኣፋፉ ህሞት መንግስቲ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ፕረሲደንት Iሰያስ ኣፈወርቂ ምምሕዳር 
ዋሽንግቶን ካብU ናብU ኸኣ ምምሕዳር ሰልፊ ዲሞክራቲክ ፕረሲደንት ኣሜሪካ ነበር ቢል ኪሊንተን 
መንግስተይ ክግልብጥ ይሓስብ ነይሩ Iሉ ዝኸሰሶም ሰልፊ ኣብ ስልጣን ምምጸOም ጥራይ ዘይኮነ 
በዓልቲ ቤት ፕረሲደንት ኣሜሪካ ነበር ቢል ኪሊንተን ሄላሪ ኪሊንተን ብሓድሽ ፕረሲደንት ኣሜሪካ 
Oባማ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻI ኣሜሪካ ኾይና ምርቛሓ ጉEዞ ናበይ ክመርሓና ይኽEል?   
ብፍላይ ከኣ ወትሃደራውያን ኪIላታት ሓይሊ ባሕሪ Iራን ናብ ዳህላክ ምEታዎምን ህሉው 
ወትሃደራዉን ፖለቲካውን ምEበለታት ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ህዝብን በቲ ሓደ መዳይ ከኣ ኣብ 
ውሽጢ ኣዘዝቲ ሰራዊትን መራሕቲ ህግደፍን ውሽጣዊ ምEባሌታት ካቢነ ሚኒስተራትን በቲ ሓደ 
መዳይ Eንታይ ይመስል ኣሎ?  
 
ይቕጽል፦ 
ውሕሉል ፈዳይ ንጉስ 
 shamlahaqi@yahoo.com